នយោបាយ​ និង ការអភិវឌ្ឍន៍ វប្បធម៌ និងទេសចរណ៍ សន្តិសុខ និង សង្គម សិល្បៈកម្សាន្ត សេដ្ឋកិច្ច និង កសិកម្ម
សម្ដេច​តេជោ ចែករំលែកអត្ថបទអ្នកជំនាញរបស់ប្រទេសថៃមានចំណងជើង​ថា «រឿងចាស់ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រម​ដែលបាន​កំណត់​ដោយ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ» បានលើកឡើងអំពីសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ពាក់​ព័ន្ធ​ករណី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឆ្នាំ១៩៦២​
សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បន្តជួបសំណេះសំណាលជាមួយក្រុមប្រឹក្សា និងមន្ត្រីនៃមន្ទីរអង្គភាពនានាជុំវិញខេត្តស្ទឹងត្រែង
សម្តេចតេជោ និងសម្ដេចធិបតី អបអរសាទរខួបលើកទី៩ ការបញ្ចូលតំបន់ប្រាសាទសំបូរព្រៃគុកក្នុង UNESCO
សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន បន្តជួបសំណេះសំណាលជាមួយក្រុមប្រឹក្សា និងមន្ត្រីនៃមន្ទីរអង្គភាពនានាជុំវិញខេត្តរតនគិរី

ព័ត៌មានជាតិ

សម្ដេច​តេជោ ចែករំលែកអត្ថបទអ្នកជំនាញរបស់ប្រទេសថៃមានចំណងជើង​ថា «រឿងចាស់ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រម​ដែលបាន​កំណត់​ដោយ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​តុលាការ​យុត្តិធម៌​អន្តរជាតិ» បានលើកឡើងអំពីសាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ពាក់​ព័ន្ធ​ករណី​ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ​ឆ្នាំ១៩៦២​

2026/07/09 03:49:32 pm
Facebook Telegram Linkin
ភ្នំពេញ៖ នៅរសៀលថ្ងៃទី៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ សម្ដេច​អគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភានៃកម្ពុជា មានចំណាប់អារម្មណ៍ទៅលើអត្ថបទរបស់ លោក Surachart Bamrungsuk អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសថៃ ដែលមានចំណងជើង​ថា «រឿងចាស់ ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រមដែលបានកំណត់ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ» ហើយនៅក្នុងការសំណេររបស់លោកបានលើកឡើងអំពី សាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ពាក់ព័ន្ធករណីប្រាសាទព្រះវិហារឆ្នាំ១៩៦២​។ សម្ដេច​តេជោ បានចែករំលែក​នូវ​អត្ថបទ​នេះដោយបកប្រែក្រៅផ្លូវការ ដើម្បីជូនប្រជាជននៃប្រទេស​ទាំងពីរ​កម្ពុជានិងថៃ បាន​ជ្រាបនិងយល់ដឹង​បន្ថែម ដោយ ខ្ញុំសូមមិនមានការធ្វើអត្ថាធិប្បាយ បន្ថែមអ្វីទេទៅ​លើអត្ថបទ​របស់លោក សូមទុកឱ្យ​ប្រជា​ជនទាំងពីរពិចារណាលើសំណេរដែលមានខ្លឹមសារអត្ថបទរៀបរាប់ទាំងស្រុង៖ «រឿងចាស់ ដែលមិនចាស់៖ សាលក្រមដែលបានកំណត់ដោយសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ» ដោយលោក Surachart Bamrungsuk អ្នកជំនាញផ្នែកទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខរបស់ប្រទេសថៃបង្ហោះផ្សាយលើគណនី Facebook: Matichon Weekly มติชนสุดสัปดาห์: ថ្ងៃទី០៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ សាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ ករណីប្រាសាទព្រះវិហារឆ្នាំ១៩៦២​ បានចែងថា៖ «នៅពេលដែលប្រទេសពីរបានកំណត់ព្រំដែនរវាងគ្នាទៅវិញទៅមក គោលបំណងដ៏សំខាន់បំផុតមួយ គឺដើម្បីសម្រេចបាននូវសន្តិសុខ ភាពប្រាកដប្រជា និងភាពច្បាស់លាស់»។ គោលបំណងនេះមិនអាចសម្រេចទៅបានឡើយ ប្រសិនបើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលបានកំណត់ឡើងនោះ នៅតែអាចត្រូវបានគេជជែកវែកញែក ឬទាមទារឱ្យមានការកែប្រែបានគ្រប់ពេលវេលា។ នៅក្នុងចំណោមស្ថានភាពនៃជម្លោះរវាងថៃ និងកម្ពុជានោះ យើងស្ទើរតែភ្លេចទៅហើយថា មានចំណុចគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ ចេញពីសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំ១៩៦២​នេះ។ ជាក់ស្តែងចំណុចនេះជារឿងដែលមេដឹកនាំថៃគួរតែទទួលដឹងឮផងដែរ ព្រោះសាលក្រមដែលតុលាការអន្តរជាតិបានបង្កើតឡើងនោះ មានទំនាក់ទំនងដោយផ្ទាល់ទៅនឹងបញ្ហាដែលកំពុងកើតឡើង នៅក្នុងតំបន់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា ក្នុងស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ន។ ផ្អែកលើបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រ វាត្រូវបានគេដឹងយ៉ាងច្បាស់ថា «ជម្លោះព្រំដែនរវាងថៃ និងកម្ពុជា» មានចំណុចស្នូលសំខាន់បំផុត គឺទាក់ទងនឹងសំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ។ពោលគឺ ថៃនិងកម្ពុជាធ្លាប់មានរឿងក្តីប្តឹងផ្តល់គ្នាអំពីប្រាសាទនេះ នៅចំពោះមុខតុលាការអន្តរជាតិចំនួន២ដង រួចមកហើយ គឺលើកទី១ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ និងបានកើតឡើងសារជាថ្មីម្តងទៀតលើកទី២ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១៣។ ផ្អែកលើមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រទាំងនេះ ប្រទេសថៃត្រូវតែប្រុងប្រយ័ត្ន និងជៀសវាងដាច់ខាតនូវការបង្កើតលក្ខខណ្ឌ ដែលបង្ខំឱ្យមានការវិលត្រឡប់ទៅរកតុលាការអន្តរជាតិ ជាលើកទី៣។ ដូចដែលបានដឹងយ៉ាងច្បាស់ហើយថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានយល់ព្រមទទួលយកនូវលទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចខាងលើ ទាំងពីរករណីរួចរាល់ហើយ។ លទ្ធផលគតិយុត្តនេះមានអត្ថន័យយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការកំណត់លក្ខខណ្ឌនយោបាយជុំវិញការគ្រប់គ្រងតំបន់ដែលមានបញ្ហាវិវាទ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អត្ថបទនេះចង់សង្កត់ធ្ងន់ទៅលើចំណុចសំខាន់ដែលជាលទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចឆ្នាំ១៩៦២ ដែលនាំទៅរកសំណួរថា «តើតុលាការអន្តរជាតិក្នុងឆ្នាំនោះ មានទស្សនៈយ៉ាងណាចំពោះការចាត់ចែងបញ្ហាវិវាទរឿងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន?» ម៉្យាងវិញទៀត តើផលវិបាកដែលជាអត្ថន័យនៃការខណ្ឌសីមាព្រំដែនក្នុងអតីតកាល មានឥទ្ធិពលលើការដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទរឿង ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នយ៉ាងដូចម្តេច? មូលហេតុដែលសេចក្តីសម្រេចឆ្នាំ១៩៦២នេះ ត្រូវបានលើកឡើងមកធ្វើជាឧទាហរណ៍ព្រមាននោះ គឺដោយសារតែជាទូទៅនៅក្នុងសង្គមថៃ ស្ទើរតែគ្មាននរណាម្នាក់ត្រឡប់ទៅអានខ្លឹមសារនៃសេចក្តីសម្រេចខាងលើនោះទៀតឡើយ។ នេះប្រហែលជាដោយសាររាប់ចាប់ពីសេចក្តីសម្រេចក្នុងអតីតកាលនាពេលនោះ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន សំណុំរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ ឆ្នាំ១៩៦២ មានអាយុកាលវែងរហូតដល់ទៅ៦៤ឆ្នាំហើយ ដែលយើងត្រូវទទួលស្គាល់ថាវាពិតជាយូរណាស់។ កត្តាពេលវេលាបែបនេះ បានធ្វើឱ្យរឿងរ៉ាវទាំងនោះក្លាយជាអតីតកាល ដែលនៅឆ្ងាយពីការយល់ដឹងរបស់មនុស្សក្នុងយុគសម័យបច្ចុប្បន្នយ៉ាងខ្លាំង។យើងអាចពោលប្រៀបធៀបបានថា សម្រាប់អ្នកនយោបាយទាំងជំនាន់កណ្តាល និងជំនាន់ថ្មី វិវាទរឿងប្រាសាទព្រះវិហារ គឺជារឿងចាស់ និងហួសសម័យ រហូតដល់មិនសូវមានការដឹងឮ ឬមិនសូវទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ប៉ុន្មានឡើយ។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាដោយសារតែបញ្ហាជម្លោះក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន បើមានការបដិសេធមិនអានទាល់តែសោះ ហើយមិនបានទទួលដឹងឮពីរឿងរ៉ាវនៃសេចក្តីសម្រេច របស់តុលាការលោកឆ្នាំ១៩៦២នោះ មុខជានឹងមិនផ្តល់ផលល្អដល់ការយល់ដឹងឡើយ។ មូលហេតុគឺព្រោះតែសេចក្តីសម្រេចនោះ បានចង្អុលបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមាដែលភ្ជាប់មកជាមួយ គឺជាកត្តាកាត់សេចក្តីលើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរបស់សៀម/ថៃ ជាមួយរដ្ឋជិតខាង ដែលមានឋានៈជា «រដ្ឋអ្នកបន្តសិទ្ធិ» ពីម្ចាស់អាណានិគម។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ នៅក្នុងករណីនេះសេចក្តីសម្រេចរួមក្នុងឆ្នាំ១៩៦២ មានអត្ថបទខ្លឹមសារដែលសំខាន់បំផុត សម្រាប់ការពិចារណាលើបញ្ហាវិវាទរឿង ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនថៃ-កម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន។ មិនត្រឹមតែប៉ុណ្ណោះ វាក៏មានអត្ថន័យ និងជះឥទ្ធិពលទៅលើជម្លោះព្រំដែនរបស់រដ្ឋដទៃទៀត ដែលអាចនឹងកើតមានឡើងក្នុងពេលអនាគតផងដែរ។ សាលក្រមរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិឆ្នាំ១៩៦២ បានចែងថា៖ «ប្រសិនបើខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលបានកំណត់ឡើង អាចត្រូវបានគេជំទាស់ ឬទាមទារឱ្យមានការកែប្រែបានគ្រប់ពេលវេលា ដោយគ្រាន់តែយោងលើការរកឃើញភាពមិនត្រឹមត្រូវនៃខ្លឹមសារក្នុងសន្ធិសញ្ញាដើមនោះ ដំណើរការតវ៉ាបែបនេះច្បាស់ជានឹងកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ដោយគ្មានទីបញ្ចប់ឡើយ»។ ដរាបណានៅតែអាចស្វែងរកកំហុសឆ្គងឃើញ នោះការព្រមព្រៀងក៏មិនអាចសម្រេចជាស្ថាពរបានផងដែរ។ កត្តានេះក្រៅពីធ្វើឱ្យខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនខ្វះភាពពិតប្រាកដ និងខ្វះភាពរឹងមាំយូរអង្វែង វាថែមទាំងបង្កជាហានិភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរថែមទៀតផង។ តាមរយៈខ្លឹមសារនេះ សេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិ បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា សហគមន៍អន្តរជាតិមិនចង់ឃើញជម្លោះព្រំដែន អូសបន្លាយពេលដោយគ្មានទីបញ្ចប់នោះទេ។ ហេតុនេះ ទោះបីជាមេដឹកនាំរដ្ឋក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នជឿថា ឯកសារដើមមានចំណុចខ្វះខាតក៏ដោយ ក៏មិនអាចយកមកធ្វើជាលេសដើម្បីរុះរើឡើងវិញបានដែរ ដរាបណាឯកសារទាំងនោះធ្លាប់ត្រូវបានតំណាងនៃរដ្ឋទាំងពីរ យល់ព្រមផ្តល់សច្ចាប័នរួមគ្នាកាលពីអតីតកាលរួចទៅហើយ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ប្រសិនបើតុលាការអន្តរជាតិអនុញ្ញាតឱ្យធ្វើបែបនោះមែន វានឹងនាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនទៅវិញទៅមកមិនចេះចប់ និងបង្កជាវិវាទដណ្តើមទឹកដីគ្នានៅតំបន់ព្រំដែនឥតឈប់ឈរ។ វិបត្តិនេះនឹងរុញច្រានឱ្យវិវាទរឿងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ក្លាយជាដើមហេតុនៃសង្រ្គាមរវាងរដ្ឋជិតខាង ដែលមិនអាចជៀសរួច។ ករណីនេះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា «គោលបំណងនៃសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការ គឺចង់ការពារតំបន់ព្រំដែនមិនឱ្យធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពសង្រ្គាម ឬមិនចង់ឱ្យខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនក្លាយជាលក្ខខណ្ឌបង្កើតជម្លោះរហូតរាលដាលទៅជាសង្រ្គាមមិនចេះចប់ ដូចជាបញ្ហាកំពុងកើតឡើងនាពេលបច្ចុប្បន្ននោះឡើយ»។ ហេតុដូច្នេះហើយ ទើបតុលាការអន្តរជាតិបានពន្យល់បន្ថែមយ៉ាងច្បាស់ថា ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន គឺមានគោលបំណង «កាត់បន្ថយ និងលុបបំបាត់រាល់ស្ថានភាពតានតឹងទាំងឡាយ ព្រមទាំងដើម្បីសម្រេចឱ្យបាននូវស្ថិរភាពដែនដី ដោយផ្អែកលើភាពប្រាកដប្រជា និងភាពច្បាស់លាស់»។ លទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចបែបនេះ អាចសន្និដ្ឋានបានថា «ការធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងរឿងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដែលបានបញ្ចប់ទៅហើយ តាមរយៈការផ្តល់សច្ចាប័នក្នុងសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមានោះ មានគោលបំណងយ៉ាងច្បាស់លាស់ក្នុងការបញ្ចប់ជម្លោះរវាងរដ្ឋ»។ វាដាច់ខាតមិនមែនជាដំណើរការបង្កើតជម្លោះ ដើម្បីបន្សល់ទុកជាមរតកដ៏ជូរចត់សម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយក្នុងពេលអនាគតនោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ សេចក្តីសម្រេចនេះគឺជាការបញ្ជាក់របស់តុលាការអន្តរជាតិ ដែលចង់រក្សា «ស្ថានភាពដើម» នៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន (Status Quo)។ ហេតុផលគឺដោយសារតែស្ថានភាពបែបនេះ ត្រូវបានកំណត់ឡើងរួមគ្នាដោយផ្អែកលើសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមា ដែលរដ្ឋទាំងពីរបានអនុវត្ត រហូតសម្រេចបានលទ្ធផលជាផ្លូវការក្នុងការបង្កើតឱ្យមានខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែននៃរដ្ឋសម័យទំនើប។ នៅក្នុងបរិបទភូមិសាស្ត្រនយោបាយ យើងត្រូវទទួលស្គាល់តាមតថភាពជាក់ស្តែងថា ការបង្កើតព្រំដែនបែបនេះបានធ្វើឱ្យកើតមាន «ភាពប្រាកដប្រជា» នៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន។ ភាពច្បាស់លាស់នេះមានកម្រិតខ្ពស់ រហូតដល់ថ្នាក់បន្ទាប់ពីការខណ្ឌសីមាព្រំដែនត្រូវបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរ រដ្ឋាភិបាលសៀមបានស្នើឱ្យភាគីបារាំងបោះពុម្ពផែនទីខាងលើផងដែរ។ បន្ទាប់មក រដ្ឋាភិបាលបារាំងក៏បានចាត់បញ្ជូនផែនទីនោះ ទៅឱ្យស្ថានទូតសៀមប្រចាំក្រុងប៉ារីស ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ1908 ដើម្បីបញ្ជូនបន្តមកឱ្យរដ្ឋាភិបាលក្រុងបាងកកជាបន្តបន្ទាប់។ ពិតណាស់ ពេលវេលាដែលកន្លងផុតទៅ អាចបង្កឱ្យមាន «ភាពមិនច្បាស់លាស់» មួយចំនួនដោយសារកត្តាផ្សេងៗ ជាពិសេសការប្រែប្រួលនៃភូមិសាស្ត្រធម្មជាតិ ដែលជះឥទ្ធិពលដល់ខ្សែបន្ទាត់ បែងចែកផ្លូវទឹក។ ប៉ុន្តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃច្បាស់ជាជ្រាបហើយថា «ភាពមិនច្បាស់លាស់ទាំងនេះ គឺត្រូវពឹងផ្អែកលើយន្តការចរចាខាងបច្ចេកទេស តាមរយៈវេទិកាប្រជុំគណៈកម្មការព្រំដែនរួម (JBC) ដើម្បីដោះស្រាយ និងបង្កើតឱ្យមានភាពច្បាស់លាស់ឡើងវិញ»។ ផលដែលទទួលបានក្នុងផ្លូវភូមិសាស្ត្រនយោបាយពីយន្តការនេះ គឺការនាំមកនូវ «ភាពប្រាកដប្រជា» នៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដូចដែលតុលាការអន្តរជាតិបានលើកឡើង ជាចំណុចពិចារណាកាលពីឆ្នាំ១៩៦២។ លទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចនេះ បានប្រាប់យើងក្នុងន័យម្យ៉ាងទៀតថា «សន្ធិសញ្ញា និងផែនទីភ្ជាប់មកជាមួយ» គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតដែលនឹងត្រូវយកមកប្រើប្រាស់ក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហាវិវាទ។ ហេតុនេះ ទោះបីជាមានអ្វីកើតឡើងក៏ដោយ ខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនក៏នឹងត្រូវស្ថិតនៅក្នុងគន្លងដដែល ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីខណ្ឌសីមាព្រំដែន និងធ្លាប់បានអនុវត្តរួចមកហើយក្នុងអតីតកាល។ ប្រសិនបើមានបញ្ហាឬវិវាទកើតឡើង រដ្ឋក៏អាចយកសន្ធិសញ្ញា និងផែនទីខណ្ឌសីមាដែលទទួលបានការផ្តល់សច្ចាប័ន មកធ្វើជាឯកសារយោងក្នុងការអនុវត្តការងារក្នុងរឿងនេះ ដោយមិនចាំបាច់គិតថាផែនទីនេះមានខ្នាតមាត្រដ្ឋានប៉ុន្មាននោះឡើយ។ ប៉ុន្តែផ្ទុយទៅវិញ ប្រសិនបើរដ្ឋសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធាមកធ្វើជាឧបករណ៍ក្នុងការដោះស្រាយវិវាទ ទោះបីជាអាចដណ្តើមបានដែនដី ដែលមានបញ្ហាមកគ្រងគ្រង ជាបណ្តោះអាសន្នក៏ដោយ ប៉ុន្តែចុងក្រោយវានឹងត្រូវនាំទៅរកការកំណត់ព្រំដែនតាមផ្លូវច្បាប់ដែលច្បាស់លាស់ដដែល។ បញ្ហាបែបនេះ អាចមិនខុសពីបញ្ហាវិវាទរឿងខ្សែរបងផ្ទះរបស់បុគ្គលម្នាក់ៗនៅក្នុងរដ្ឋ ដែលវិវាទខាងលើនោះច្បាស់ជាត្រូវបញ្ចប់ទៅដោយការធ្វើ «ការវាស់វែងដីធ្លី» ដោយគ្មានផ្ទះនរណាម្នាក់មានដីធ្លីលើសហួសពីដែនកំណត់នៃការវាស់វែងនោះឡើយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងត្រូវទទួលស្គាល់ថា គំនិត «ជាតិនិយម» របស់រដ្ឋនីមួយៗ អាចនឹងមិនស៊ីសង្វាក់គ្នាជាមួយគោលការណ៍ «អន្តរជាតិនិយម» នោះទេ។ ពោលគឺ តាមគោលការណ៍អន្តរជាតិនិយមដែលគ្រប់ប្រទេស រួមទាំងប្រទេសថៃ ត្រូវតែប្រកាន់ខ្ជាប់នូវច្បាប់អន្តរជាតិនោះ សហគមន៍អន្តរជាតិនឹងផ្តល់សារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើការដែលរដ្ឋត្រូវតែមិនប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា ក្នុងការផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដើម។ ម្យ៉ាងទៀតច្បាប់អន្តរជាតិបានចែងយ៉ាងច្បាស់ថា មិនអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋមានសិទ្ធិក្នុងការកែសម្រួល ឬផ្លាស់ប្តូរខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនរវាងប្រទេសដោយការប្រើប្រាស់កម្លាំងឡើយ។ ដូច្នេះគោលការណ៍នេះទើបមានអត្ថន័យថា «ទោះបីជាកើតមានការប្តូរគន្លងខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដោយហេតុផលឬកត្តាណាមួយក៏ដោយ ប៉ុន្តែនៅពេលដែលត្រូវមាន ការចរចាដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះ រដ្ឋក៏ត្រូវតែដកថយត្រឡប់ទៅរកខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនដើម ដូចដែលបានបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីខណ្ឌសីមាព្រំដែន»។ ក្នុងករណីដែលរដ្ឋគូភាគីវិវាទមិនអាចឈានទៅរកការព្រមព្រៀងគ្នាបាន ពួកគេនឹងត្រូវបង្ខំឱ្យត្រឡប់ទៅរកស្ថានភាពដើមនៃខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន (Status Quo) ដោយអនុលោមតាមសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ។ នៅពេលដែលយន្តការចរចាទ្វេភាគីត្រូវបរាជ័យ ផ្លូវច្បាប់តែមួយគត់ដែលនៅសល់គឺការស្វែងរកយុត្តិធម៌ និងការកាត់សេចក្តីពីតុលាការ។ យើងអាចនឹងយល់ឃើញ ឬគិតបែបងាយៗថា ប្រទេសថៃមិនទទួលស្គាល់សមត្ថកិច្ចរបស់តុលាការអន្តរជាតិ ហើយថៃមិនចាំបាច់ចូលរួមក្នុងនីតិវិធីតុលាការឡើយ។ ឬមួយក៏អាចមានការលើកឡើងបែបជ្រុលនិយមថា «ប្រទេសថៃមិនចាំបាច់គោរពសាលក្រម និងច្បាប់ទម្លាប់អន្តរជាតិណាមួយឡើយ»។ ប៉ុន្តែក្នុងតថភាពជាក់ស្តែង យើងត្រូវពិចារណាលើទិដ្ឋភាពច្បាប់មួយ ដែលទោះបីជាមិនស្របតាមបំណង ឬមិនត្រូវចិត្តយើងក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាជាការពិតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលថា «ប្រទេសថៃធ្លាប់បានចូលរួមដោះស្រាយវិវាទព្រំដែនជាមួយកម្ពុជានៅចំពោះមុខតុលាការអន្តរជាតិរួចរាល់ហើយរហូតដល់ទៅ២លើក»។ ហេតុដូច្នេះហើយ រដ្ឋាភិបាលថៃត្រូវតែមានការប្រុងប្រយ័ត្ន និងម៉ត់ចត់ជាទីបំផុត ក្នុងការទប់ស្កាត់មិនឱ្យមានរឿងក្តីជុំទី៣ កើតឡើងជាដាច់ខាត។ ជាក់ស្តែងលទ្ធផលនៃសេចក្តីសម្រេចរបស់តុលាការក្នុងជុំទី២ កាលពីឆ្នាំ២០១៣នោះ រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន នៅមិនទាន់អាចស្វែងរកអ្នកទទួលខុសត្រូវ ពិតប្រាកដបានឡើយ។ នេះក៏ដោយសារតែសេចក្តីសម្រេចនាពេលនោះ បានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើស្ថានភាពដែនដីរបស់ប្រទេសជាតិ ដែលជាការពិតមិនអាចប្រកែកបាន។ ប៉ុន្តែដោយសារតែកន្លងមក ខ្វះការជជែកដេញដោលវែកញែករឿងនេះឱ្យបានហ្មត់ចត់ ទើបធ្វើឱ្យសង្គមទូទៅមិនបានទទួលដឹងលឺ និងមិនបានយល់ច្បាស់ពីផលប៉ះពាល់ពិតប្រាកដនៃសេចក្តីសម្រេចនោះឡើយ។ ផ្អែកលើមូលហេតុខាងលើនេះ រដ្ឋាភិបាលថៃមិនត្រូវបង្កើតលក្ខខណ្ឌណាមួយ ដែលនាំឱ្យប្រទេសជាតិធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពចាញ់ប្រៀប ទាំងក្នុងទិដ្ឋភាពនយោបាយ និងច្បាប់អន្តរជាតិ គ្រាន់តែដោយសារការមានទំនុកចិត្តហួសហេតុលើអំណាចយោធានោះឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ រដ្ឋាភិបាលគប្បីត្រូវដឹងឱ្យច្បាស់ពីដែនកំណត់ នៃអំណាចយោធារបស់ខ្លួន។ ហេតុផលគឺដោយហេតុថា «កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមិនមែនជាឧបករណ៍ដែលអាចនាំមកនូវភាពជោគជ័យក្នុងការដោះស្រាយវិវាទព្រំដែន បានគ្រប់កាលៈទេសៈនោះទេ»។ ជារួម យើងច្បាស់ជាត្រូវទទួលស្គាល់ការពិតថា «ប្រទេសថៃមិនមែនជារដ្ឋមហាអំណាចធំ ដែលនឹងអាចគ្រប់គ្រងដែនដីបានហួសលើសពីខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែន ដូចដែលបង្ហាញនៅក្នុងផែនទីខណ្ឌសីមានោះឡើយ។ ហើយនៅក្រោមគោលការណ៍ដូចគ្នានេះ ថៃក៏នឹងមិនអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋជិតខាងគ្រប់គ្រងដែនដីហួសលើស ពីតំបន់ដែលបានកំណត់ទុក នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងច្បាប់ដើមនោះដែរ។ ចុងក្រោយនេះ យើងច្បាស់ជាបានឃើញហើយថា «ស្ថានភាពសន្តិសុខព្រំដែនថៃ-កម្ពុជា» កាន់តែយូរថ្ងៃទៅ គឺកាន់តែវិវត្តទៅរកភាពស្មុគស្មាញ និងមានលក្ខណៈរសើបខ្លាំងឡើងៗជាលំដាប់។ ហេតុដូច្នេះការបណ្តោយឱ្យបញ្ហានេះអូសបន្លាយទៅមុខ ដោយគ្មានដំណោះស្រាយពិតប្រាកដនោះ មុខជានឹងមិនផ្តល់ផលល្អទាំងចំពោះប្រទេសជាតិ និងចំពោះស្ថិរភាពរបស់រដ្ឋាភិបាលផ្ទាល់ឡើយ។ បញ្ហានេះ នឹងកាន់តែមិនផ្តល់ផលល្អខ្លាំងថែមទៀត ក្នុងខណៈពេលដែលប្រទេសជាតិកំពុងប្រឈមមុខ នឹងការប្រែប្រួលដ៏គំហុក នៅក្នុងវេទិកាភូមិសាស្ត្រនយោបាយសកលនាពេលបច្ចុប្បន្ន។ ដូចនេះអ្វីដែលល្អបំផុតសម្រាប់ប្រទេសថៃនាពេលនេះ គឺត្រូវដក «អុសកម្ពុជា» ចេញពី «គំនរភ្លើងសន្តិសុខជាតិ» ដើម្បីកាត់បន្ថយភ្លើងជម្លោះឱ្យមកនៅតិចជាងមុន។ សកម្មភាពនេះ គឺធ្វើឡើងដើម្បីកុំឱ្យប្រទេសជាតិត្រូវបន្តប្រឈមមុខនឹងភ្លើងគំនរធំ ដែលឆេះក្តៅងំគ្មានថ្ងៃរលត់នោះឡើយ៕ https://www.facebook.com/matichonweekly/posts/141698703713015
ឯកឧត្តម អគ្គមេបញ្ជាការនៃកងទ័ពម៉ាឡេស៊ី អញ្ជើញទស្សនកិច្ចនៅវិមានឈ្នះ ឈ្នះ
2026/07/09 03:41:21 pm
Facebook Telegram Linkin
អតីតយុទ្ធជន និងនិវត្តជន ៩៤គ្រួសារនៅខេត្តស្ទឹងត្រែង​ទទួលបាន​អំណោយ​ផ្ទះថ្មី​ពី​សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន
2026/07/09 03:36:04 pm
Facebook Telegram Linkin
ឆេះខុនដូ Wealth Mansion តែសមត្ថកិច្ចជួយពន្លត់ទាន់ពេលដោយមិនរាលដាលទ្រង់ទ្រាយធំ
2026/07/09 03:20:08 pm
Facebook Telegram Linkin
ចំនួនកុងតឺន័រឆ្លងកាត់កំពង់ផែស្វយ័តភ្នំពេញ កើនឡើងជាង ៣១% ក្នុងឆមាសទី១
2026/07/09 02:46:11 pm
Facebook Telegram Linkin

ព័ត៌មានអន្តរជាតិ

លោកTrump៖ អេស្ប៉ាញមានចិត្តទូលាយណាស់ បន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ជាឱ្យបញ្ឈប់ពាណិជ្ជកម្ម

2026/07/09 04:19:37 pm
Facebook Telegram Linkin
អ្នកជំនាញ៖ អ៊ីរ៉ង់ប្រលែង​លេងជាមួយភ្លើង ប៉ុន្តែជឿថា លោក Trump នឹងអត់ធ្មត់​
2026/07/09 04:16:38 pm
Facebook Telegram Linkin
ប្រមុខUN ព្រមានចំពោះការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយយោធាជាថ្មីរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់
2026/07/09 04:13:41 pm
Facebook Telegram Linkin
ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ៖អាមេរិកបានជូនដំណឹងអ៊ីស្រាអែលអំពីផែនការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់
2026/07/09 04:11:18 pm
Facebook Telegram Linkin
ប្រធានាធិបតី៖ ម៉ិកស៊ិក នឹងមានចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់បន្ទាប់ពីការស្លាប់ជនអន្តោប្រវេសន៍នៅអាមេរិក
2026/07/09 03:50:07 pm
Facebook Telegram Linkin
អង្គការ NATO នឹងទទួលបន្ទុកបន្ថែមទៀតសម្រាប់វិស័យការពារជាតិអឺរ៉ុប
2026/07/09 03:46:56 pm
Facebook Telegram Linkin
អង្គការលើកលែងទោសអន្តរជាតិជំរុញឲ្យស៊ើបអង្កេតការវាយប្រហាររបស់អ៊ីស្រាអែលលើលីបង់ថា ជា «ឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាម»
2026/07/09 03:00:37 pm
Facebook Telegram Linkin

ICAN៖ មេដឹកនាំណាតូមិនទទួលស្គាល់តួនាទីក្នុងការបញ្ឆេះភាតានតឹងនុយក្លេអ៊ែរជាមួយរុស្ស៊ីទេ

2026/07/09 02:57:07 pm
Facebook Telegram Linkin
យោធាអាមេរិកនិយាយថា គោលដៅអ៊ីរ៉ង់ជាង ៩០ ត្រូវបានបំផ្លាញ នៅក្នុងការវាយប្រហារចុងក្រោយ
2026/07/09 02:54:45 pm
Facebook Telegram Linkin
រដ្ឋមន្ត្រី៖ ស៊ែរប៊ីកំពុងប្រឈមនឹងសម្ពាធ ដោយសារតែការបដិសេធមិនដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី
2026/07/09 02:50:01 pm
Facebook Telegram Linkin
ទូរទស្សន៍៖ សហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ពង្រាយនាវាចម្បាំង និងនាវាជំនួយប្រហែល ២០គ្រឿង នៅសមុទ្រអារ៉ាប់
2026/07/09 02:47:58 pm
Facebook Telegram Linkin
ប្រភពការទូត៖ លីបង់នឹងចូលរួមកិច្ចចរចានៅទីក្រុងរ៉ូម បើអ៊ីស្រាអែលដកកងទ័ពចេញពីតំបន់សាកល្បងចំនួនពីរ
2026/07/09 02:45:13 pm
Facebook Telegram Linkin
បេសកកជនអារ៉ាប៊ីសាអ៊ូឌីតប្រចាំUN ថ្កោលទោសអំពើហិង្សាផ្លូវភេទក្នុងសង្គ្រាម និងរំលោភបំពាននៅប៉ាឡេស្ទីន
2026/07/09 02:40:24 pm
Facebook Telegram Linkin
លោកPUTIN៖ អ៊ុយក្រែនមិនអាចធ្វើឲ្យរុស្ស៊ីរង្គោះរង្គើតាមរយៈការវាយប្រហារថាមពលបានទេ
2026/07/09 02:37:47 pm
Facebook Telegram Linkin

ព័ត៌មានកីឡា

Arthur Fery បង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រនៅ Wimbledon ខណៈ Alexander Zverev ឡើងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ

2026/07/09 03:13:10 pm
Facebook Telegram Linkin
លោក Zlatko Dalic លាលែងពីតំណែងគ្រូបង្វឹកក្រុមជម្រើសជាតិក្រូអាស៊ី ក្រោយដឹកនាំរយៈពេល ៩ ឆ្នាំ
2026/07/09 02:00:13 pm
Facebook Telegram Linkin
សមាជិកព្រឹទ្ធសភាប៉ារ៉ាហ្គាយមិនដកពាក្យសំដីរបស់ខ្លួន ទោះមានការរិះគន់ក្រោយប្រើពាក្យប្រមាថ Mbappe
2026/07/09 01:50:49 pm
Facebook Telegram Linkin
Manchester United ឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងផ្ទេរ Andrey Santos ពី Chelsea តម្លៃ ៥០ លានផោន
2026/07/09 01:35:37 pm
Facebook Telegram Linkin
អត្តពលិកវាយសី៧ប្រទេស នឹងចូលរួមប្រកួតជើងឯក អាស៊ីអាគ្នេយ៍ លើកទី៣ ឆ្នាំ២០២៦
2026/07/09 01:27:04 pm
Facebook Telegram Linkin
ន័រវេសត្រៀមខ្លួនរួចជាស្រេចមុនជួបអង់គ្លេសវគ្គ ៨ ក្រុមចុងក្រោយ World Cup
2026/07/09 01:07:31 pm
Facebook Telegram Linkin
NOCC ប្រកាសផ្ដល់មេដាយអនុស្សាវរីយ៍ ដល់អត្តពលិកចូលរួមរត់ពាក់កណ្ដាលម៉ារ៉ាតុង លើកទី១៤
2026/07/09 12:58:31 pm
Facebook Telegram Linkin

កីឡាករហូឡង់ Olav Kooij ឈ្នះដំណាក់កាលទី៥ ក្នុងការបង្ហាញខ្លួនដំបូងនៅ Tour de France

2026/07/09 10:55:24 am
Facebook Telegram Linkin
គណៈកម្មការ បង្ហាញក្រុមត្រូវប្រជែងពានសម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ថ្នាក់ខេត្ត លើកទី២០ ខណៈមានសមាជិកថ្មី ២ក្រុម
2026/07/09 10:08:21 am
Facebook Telegram Linkin
Djokovic ឡើងវគ្គពាក់កណ្តាលផ្តាច់ព្រ័ត្រ Wimbledon ៨ ឆ្នាំជាប់គ្នា បន្តជួប Sinner
2026/07/08 12:43:13 pm
Facebook Telegram Linkin
FIFA បើកការស៊ើបអង្កេតករណីរើសអើងពូជសាសន៍លើ IShowSpeed នៅ World Cup
2026/07/08 11:52:50 am
Facebook Telegram Linkin
Fulham តែងតាំង Alvaro Arbeloa ជាអ្នកចាត់ការថ្មីជាមួយកិច្ចសន្យា ៣ឆ្នាំ
2026/07/08 11:31:35 am
Facebook Telegram Linkin
Rosenior ទទួលតំណែងជាគ្រូបង្វឹក Paris FC ក្រោយចាកចេញពី Chelsea
2026/07/08 11:19:26 am
Facebook Telegram Linkin
Mbappe បន្តហ្វឹកហាត់ត្រៀមជួបម៉ារ៉ុក ខណៈករណីរើសអើងពូជសាសន៍ពីសមាជិកព្រឹទ្ធសភាប៉ារ៉ាហ្គាយកាន់តែរីករាលដាល
2026/07/08 10:57:36 am
Facebook Telegram Linkin

បណ្ដាញសង្គម

ព័ត៌មានចុងក្រោយ

​លោកTrump៖ អេស្ប៉ាញមានចិត្តទូលាយណាស់ បន្ទាប់ពីលោកបានបញ្ជាឱ្យបញ្ឈប់ពាណិជ្ជកម្ម

2026/07/09 04:19:37 pm
Facebook Telegram Linkin
​អ្នកជំនាញ៖ អ៊ីរ៉ង់ប្រលែង​លេងជាមួយភ្លើង ប៉ុន្តែជឿថា លោក Trump នឹងអត់ធ្មត់​
2026/07/09 04:16:38 pm
Facebook Telegram Linkin
​ប្រមុខUN ព្រមានចំពោះការប្រឈមមុខដាក់គ្នាដោយយោធាជាថ្មីរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់
2026/07/09 04:13:41 pm
Facebook Telegram Linkin
​ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ៖អាមេរិកបានជូនដំណឹងអ៊ីស្រាអែលអំពីផែនការវាយប្រហារអ៊ីរ៉ង់
2026/07/09 04:11:18 pm
Facebook Telegram Linkin
​ប្រធានាធិបតី៖ ម៉ិកស៊ិក នឹងមានចំណាត់ការផ្លូវច្បាប់បន្ទាប់ពីការស្លាប់ជនអន្តោប្រវេសន៍នៅអាមេរិក
2026/07/09 03:50:07 pm
Facebook Telegram Linkin

ព័ត៌មានពេញនិយម

​ក្រសួងអប់រំនឹងពិនិត្យលើកពេលប្រឡងបាក់ឌុបទៅដើមឆ្នាំ២០២២

2026/07/08 08:09:53 am
Facebook Telegram Linkin
​ក្រុមក្មេងទំនើង ០៤នាក់ប្រើដាវ និងពូថៅបង្កហិង្សា ត្រូវតុលាការចោទប្រកាន់ពីបទ « ហិង្សា និងប៉ុនប៉ងឃាតកម្ម »
2026/06/21 02:38:33 pm
Facebook Telegram Linkin
​សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន​ ប្រកាសពីការចាប់ខ្លួនបុរសម្នាក់មានTikTok ឈ្មោះ «ហ៊ៅ អ៊ូខុង» ដែលផ្សព្វផ្សាយបំពុលព័ត៌មាន
2026/07/07 11:28:55 am
Facebook Telegram Linkin
​សមត្ថកិច្ចខេត្តឧត្តរមានជ័យ ចុះធ្វើការស្រាវជ្រាវឃាត់ខ្លួនជនសង្ស័យចំនួន៣នាក់​ លើ​ករណី​រំលោភ​សម្លាប់ នៅសង្កាត់អូរស្មាច់
2026/07/08 03:02:08 pm
Facebook Telegram Linkin
​សាលារដ្ឋចាប់ផ្ដើមផ្លាស់ប្ដូរទៅសិក្សាពេញមួយថ្ងៃដោយបង្រៀនថែមទាំងកំព្យូទ័រ និងភាសាអង់គ្លេស
2026/07/06 08:54:53 am
Facebook Telegram Linkin

ព័ត៌មានវីដេអូ

​ក្រោយសង្រ្គាមរយៈពេលរាប់ទសវត្សរ៍ជាមួយរបបអ៊ីរ៉ង់ ក្រុមឃឺដមើលឃើញជ័យជំនះកាន់តែខិតជិតមកដល់

2026/01/22 09:36:39 pm
Facebook Telegram Linkin
រុស្ស៊ី បាញ់មីស៊ីលលើក្រុង Kharkiv បន្ទាប់ពីអ៊ុយក្រែន វាយប្រហារយានដ្រូនដ៏ធំលើរុស្ស៊ី
2024/09/02 09:13:57 am
Facebook Telegram Linkin
ចិនជំរុញឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកគោរពការប្តេជ្ញាចិត្ត និងឈប់ផ្ដល់អាវុធដល់កោះតៃវ៉ាន់
2023/11/30 02:02:15 am
Facebook Telegram Linkin
កម្មករ និយោជិតនៅភ្នំពេញជិតពីរម៉ឺននាក់ នឹងជួបសម្ដេចតេជោនៅព្រឹកស្អែក
2023/06/12 07:57:12 pm
Facebook Telegram Linkin
រដ្ឋសភាបានបោះឆ្នោត ផ្តល់សេចក្តីទុកចិត្ត ឯកឧត្តម ឌិត ទីណា ជារដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ
2022/10/14 08:38:02 am
Facebook Telegram Linkin

អាស័យដ្ឋាន

address ស្ថានីយទូរទស្សន៍ បី ធី វី (BTV News) ទីតាំងភូមិឬស្សីស្រស់ សង្កាត់និរោធ ខណ្ឌច្បារអំពៅ រាជធានីភ្នំពេញ ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។
phone ទូរស័ព្ទ:(+855)61 999 877

ផែនទី

ទាញយកកម្មវិធី
© 2020 BTV NEWS . All Rights Reserved.