មណ្ឌលគិរី៖ ក្រុមមន្ត្រីជំនាញរបស់មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តមណ្ឌលគិរី បានប្រទះឃើញហ្វូងសត្វត្មាតដ៏កម្រពីរប្រភេទ នៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃស្រែពក គឺត្មាតភ្លើង និងត្មាតប្រផេះ ខណៈដែលសត្វត្មាតប្រផេះ គឺគេពុំដែលប្រទះឃើញជាយូរមកហើយ។

របាយការណ៍របស់មន្ទីរបរិស្ថានខេត្តមណ្ឌលគិរី បានបង្ហាញថា ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្រ្តផ្នែកស្រាវជ្រាវ​សត្វព្រៃ នៃមន្ទីរបរិស្ថាន គាំទ្រពីអង្គការWWF មានក្តីរំភើបរីករាយឥតឧបមានៅពេលបានឃើញ​វត្តមាន​សត្វត្មាតភ្លើង ​និងសត្វត្មាតប្រផេះ នៅពេលកំពុងចុះប្រមូលទិន្នន័យ​ធ្វើបច្ចុប្បន្នភាព​សត្វព្រៃនៅ​ក្នុងដែន​ជម្រកសត្វព្រៃស្រែពក។ នេះគឺជាលើកទី១ ដែលក្រុមមន្ត្រីជំនាញបានឃើញ​សត្វត្មាតប្រផេះ ដែលវាបានបាត់វត្តមានប្រហែល២ឆ្នាំមកហើយ ។

សត្វត្មាត ដែលត្រូវបានប្រទះឃើញមានចំនួន០៩ក្បាល ក្នុងនោះសត្វត្មាតប្រផេះ ចំនួន០២ក្បាល និងសត្វត្មាតភ្លើងចំនួន០៧ក្បាល ។

សត្វត្មាតប្រផេះ ( White-Rumped Vulture) មានរោមដងខ្លួនពណ៌ប្រផេះ ឬពណ៌ដូចផេះ (ពណ៌ស្រាល​ជាង​ត្មាតភ្លើងបន្តិច) ដូច្នេះហើយបានដូនតាខ្មែរ ហៅវាថា ត្មាតផេះ។ ប្រភេទសត្វនេះមួយចំនួន ​នៅផ្នែកខាងក្រោមទ្រូងរបស់វា មានពណ៌ប្រផេះស្រាល​លាយ​ពណ៌ឆ្នូត​តិចៗ ​ប៉ុន្តែនៅលើ-ករបស់វា មានពណ៌-សតូចៗ ដុះពីក្រាស់មកស្តើងដល់ខាងលើក្បាល ផ្នែក-កដល់មុខ មានស្បែកពណ៌ក្រម៉ៅស្រអាប់។ ត្មាតផេះមួយចំនួនធំ ក៏គ្មានរោម-ក និង​រោមក្បាលដែរ ចំណែកមាឌ និងទំហំរបស់វា​ គឺប្រហាក់ប្រហែលទៅនឹងត្មាតភ្លើង។

ចំណែកត្មាតភ្លើង (Red Headed Vulture) វាមានរោមដងខ្លួនពណ៌ក្រម៉ៅ រីឯក្បាលរបស់វា ស្ទើរតែគ្មាន​រោម (គឺមានតិចបំផុត) ដោយបញ្ចេញស្បែកក្បាល និងកពណ៌ក្រហមដូចភ្លើង រួមទាំងបន្ទះស្បែក​អមថ្ពាល់ដូចស្លឹកត្រចៀកទាំងសងខាង ក៏មានពណ៌ក្រហមដែរ។ វាមានទម្ងន់ចន្លោះពី៣,៥០គីឡូក្រាម ដល់៦,៣០គីឡូក្រាម វាមានបណ្តោយដងខ្លួន ប្រមាណ ០,៧៦ម៉ែត្រ ដល់០,៨៦ម៉ែត្រ និងមានប្រវែងពីចុងស្លាបម្ខាង ​ទៅចុងស្លាបម្ខាងទៀត ចន្លោះ២ម៉ែត្រ ដល់២,៦០ម៉ែត្រ។ ត្មាតភ្លើង ជាបក្សីមានមាឌ​ទាបកន្តាញ​ ដោយមានកម្ពស់ប្រមាណ០,៦០ម៉ែត្រ ទៅ០,៧០ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ​ និងជាប្រភេទត្មាត ​ដែលអ្នកស្រុកជនជាតិអាស៊ីមួយចំនួនធំ បានចាត់ទុក​ជា​មេត្មាត ឬមេហ្វូង ឬហៅថាស្តេចត្មាត។

តាមការអង្កេតតាមដានសកម្មភាពរបស់វា ត្មាតភ្លើង ពេលវាដើរផ្ទាល់ដី វាមានដំណើររាងបើក​ដើម​ស្លាបជានិច្ច (ឬហៅថាដំណើររបៀបកាងស្លាប ឬថាដើរពើងទ្រូង)​ ដែលឥរិយាបទរបស់វា បង្ហាញពីភាពមិនខ្លាចគេ ​ជាមេគេ ​ហើយត្មាតប្រភេទផ្សេងៗទៀត ក៏ពុំសូវហ៊ានប្រឈមតទល់​នឹងវាដែរ រីឯពេលស៊ីចំណីអាហារទៀតសោត​ ក៏វាពុំដែលចុះមកដណ្តើមគេស៊ីពីគ្រាដំបូងដែរ វាច្រើនតែទុកពេលឱ្យត្មាតផ្សេងៗទៀតស៊ីមួយសន្ទុះសិន ទើបវាចុះមកស៊ីតាមក្រោយ នេះទំនងវាគិតពីសុវត្ថិភាពនៅទីនោះ រួមទាំងការពុលចំណីអាហារផងក៏អាចថាបាន ពេលដែលវាចុះមកស៊ីចំណីហើយ​ ភាគច្រើនត្មាតឯទៀត ក៏តែងទុកចន្លោះកន្លែង​ឱ្យវាចូលស៊ីជានិច្ច៕ អត្ថបទ៖ អ៊ិត ភីរុណ