ភ្នំពេញ ៖ ក្រុមការងារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក បើកវគ្គបណ្តុះបណ្តាល ស្តីពី ការការពារ ការត្រួតពិនិត្យរមណីយដ្ឋាន និងការចងក្រងឯកសារ នៃអំពើចោរកម្មក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដល់មន្ត្រីជំនាញ, រៀបចំដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ និងឧបត្ថម្ភមូលនិធិដោយក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក, ដែលមានរយៈពេល៧ថ្ងៃ(៧-១៣) ចាប់ផ្តើមពីថ្ងៃទី៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣នេះ។

​ឯកឧត្តម ហេង កំសាន្ត អគ្គនាយករងបេតិកភណ្ឌ នៃក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានឲ្យដឹងថា គម្រោង​នេះបាន​ចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ២០១៩ ប៉ុន្តែដោយសារជួបវិបត្តិកូវីដ-19 បានអាក់ខានមួយរយៈ ដោយមានធូរស្បើយពីជំងឺកូវីដ-19 ទើបយើងចាប់ផ្តើមដំណើរការឡើងវិញ។

​ជាមួយគ្នានោះដែរ ឯកឧត្តម W. Patrick Murphy ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសហរដ្ឋអាមេរិក ប្រចាំកម្ពុជា បានមានប្រសាសន៍ថា តាំងពីឆ្នាំ ១៩៩៧ មក សហរដ្ឋអាមេរិក បានបញ្ជូនត្រឡប់មកវិញ នូវវត្ថុបូរាណចំនួនជាង ១០០ ដុំ ហើយ ឆ្នាំនេះ មានបញ្ជូនមកបន្ថែមទៀត។ កិច្ចការនេះដំណើរការទៅបានដោយសារមានការខិតខំរួមគ្នា របស់រដ្ឋាភិបាល កម្ពុជា និងរដ្ឋាភិបាលអាមេរិក នៅថ្នាក់សហព័ន្ធ និងថ្នាក់មូលដ្ឋាន។ បូរាណវិទូអាមេរិក បានរួមចំណែកជា​ការស្រាវជ្រាវ​សំខាន់ៗ ក្នុងការជួយធ្វើឲ្យយល់ពីសិល្បៈបូរាណខ្មែរ។

អ្នកជំនាញកម្ពុជាជាច្រើនបានសិក្សា ឬធ្វើដំណើរទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដើម្បីចែករំលែកព័ត៌មាន និងសហការជា​មួយ​អ្នកឯកទេសទាំងនោះ និងអ្នកឯកទេសអាមេរិកដទៃទៀត។ សហរដ្ឋអាមេរិក នៅបន្តជួយគាំទ្រកិច្ចប្រឹងប្រែង​អភិរក្ស​ប្រាសាទព្រះវិហារ និងបានបផ្ដល់ជំនួយជាង ៣,៥ លានដុល្លារ ក្នុងការជួសជុលប្រាសាទភ្នំបាខែងឡើងវិញ។ សហរដ្ឋអាមេរិក កាលពីពេលថ្មីៗនេះ ក៏បានផ្តល់ជំនួយឥតសំណងដល់កិច្ចប្រឹងប្រែងនៃការអប់រំដល់សហគមន៍ នៅប្រាសាទសំបូរព្រៃគុក។ ជាពិសេសអ្នកជំនាញជនជាតិអាមេរិក មកទីនេះ នាថ្ងៃនេះ ដើម្បីផ្តល់ការបណ្តុះបណ្តាល គឺជាសមាជិកនៃក្រុម ការងារ​បេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ (CATF) ​ពួកគេ​មានមកពីទីក្រុងនានានៃសហរដ្ឋអាមេរិក ដែល​មាន​បទពិសោធន៍សំខាន់ក្នុងផ្នែកបុរាណវិទ្យា ការអនុវត្តច្បាប់ និងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌។ ការបណ្ដុះបណ្តាលនេះ នឹង​ណែនាំ​នូវការបង្កើតនិងរក្សាទុកនូវឯកសារសម្រាប់ទីតាំងអភិរក្ស និងសម្រាប់ តាមដាននូវការអនុត្តនានា។ គោលដៅគឺដើម្បីឱ្យកម្ពុជាបង្កើតបាននូវប្រព័ន្ធសារពើភណ្ឌទីតាំងថ្នាក់ជាតិ។

ទន្ទឹមគ្នានោះដែរ លោកជំទាវ ប៉ែន មុនីមករា រដ្ឋលេខាធិការ តំណាងលោកជំទាវបណ្ឌិត សភាចារ្យ ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌និងវិចិត្រសិល្បៈ បានថ្លែងថា ជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ ប្រទេសកម្ពុជាបាន​នឹងកំពុង​ចាត់វិធានការ​សំខាន់ៗដើម្បីការពារបេតិកភណ្ឌរបស់ខ្លួន។ ប្រទេសកម្ពុជាគឺជាប្រទេសអាស៊ី​ដំបូងគេដែល​បានផ្តល់សច្ចាប័ន​លើអនុសញ្ញាអង្គការយូណេស្កូឆ្នាំ 1970 ស្តីពីមធ្យោបាយនៃការហាមឃាត់ និងទប់ស្កាត់ការនាំចូល ការនាំចេញ និងការផ្ទេរកម្មសិទ្ធិដោយខុសច្បាប់នៃកម្មសិទ្ធិវប្បធម៌។ ចំណែកនៅថ្នាក់ជាតិ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានអនុវត្ត​ច្បាប់ស្តីពី​ការការពារសម្បត្តិវប្បធម៌។ ក្របខណ្ឌច្បាប់នេះគឺជាមូលដ្ឋានសំខាន់មួយដើម្បី ការពារការ​បាត់បង់​ទ្រព្យសម្បត្តិ​វប្បធម៌នាពេលអនាគត និងដើម្បីស្ដារឡើងវិញនូវបេតិកភណ្ឌដែលបានបាត់បង់។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានខិតខំប្រឹងប្រែងរាប់មិនអស់ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការជួញដូរសិល្បៈខុសច្បាប់។ ជាអកុសល ទោះបីជាយើង​ខិតខំ​ការពារបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌របស់យើងក៏ដោយ ការលួចប្លន់ និងការបំផ្លិចបំផ្លាញទីតាំងបុរាណវត្ថុនៅតែមាន។ ដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរខុសច្បាប់លើវត្ថុវប្បធម៌ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព យើងត្រូវសម្របសម្រួល​កិច្ចខិតខំ​ប្រឹងប្រែង និងជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងស្ថាប័ន អង្គការ និងប្រទេសផ្សេងៗ។ វិធានការប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព ដើម្បីប្រឆាំងការជួញដូរវត្ថុបុរាណ និងវត្ថុវប្បធម៌ខុសច្បាប់ អាស្រ័យទៅ​លើ​កិច្ចសហប្រតិបត្តិការជិតស្និទ្ធ និងអន្តរកម្មរវាងភាគីពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗ រួមមាន អាជ្ញាធរវប្បធម៌ នគរបាល គយ និងរដ្ឋាករ សារមន្ទីរ ឈ្មួញ និងអ្នកជំនាញសិល្បៈ និងវប្បធម៌។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការនៅតាមបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗគ្នាក្នុងចំណោមប្រទេសជិតខាងគឺមានសារៈសំខាន់សម្រាប់

យើងក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការជួញដូរវត្ថុបុរាណ​ខុសច្បាប់​ និង​ថែរក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌របស់យើង។ ការអភិរក្សវត្ថុបុរាណរបស់យើង គឺជាការអភិរក្សប្រវត្តិសាស្រ្តរបស់យើង អនុញ្ញាតឱ្យមនុស្សជំនាន់​ក្រោយយល់​ពីភាពសម្បូរបែបនៃវប្បធម៌របស់ពួកគេ និងលើកទឹកចិត្តឱ្យពួកគេការពារបេតិកភណ្ឌរបស់ពួកគេ៕ អត្ថបទ ៖ រដ្ឋា