ភ្នំពេញ ៖ អាម៉េរិកគួរយកចិត្តទុកដាក់ពិចារណាការចំពោះអំពាវនាវរបស់អគ្គលេខាធិការអង្គការសហប្រជាជាតិ ឯកឧត្តម Antonio Guterres ដែលហាម«មិនឱ្យប្រើប្រាស់សិទ្ធិមនុស្សធ្វើជាអាវុធ ជាមួយនឹងស្តង់ដាពីរឡើយ»។ នេះបើតាមសេចក្តីថ្លែងការណ៍ព័ត៌មានរបស់អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការបរទេស និងសហប្រតិប ត្តិការអន្តរជាតិ ស្ដីពី«របាយការណ៍លាតត្រដាងអំពីស្តង់ដាពីរ នៅក្នុងការអនុវត្តរបស់សហរដ្ឋអាម៉េរិក» ចេញនៅថ្ងៃទី២២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៣។

ប្រភពដដែលបានឱ្យដឹងដែរថា បើពិនិត្យមើលប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់អាម៉េរិកវិញ តើយើងអាចសន្និដ្ឋានដោយស្មោះថា ប្រជាធិបតេយ្យរបស់អាម៉េរិក ក្នុងរយៈពេល ៣០ឆ្នាំដំបូងរបស់ខ្លួន បានសម្រេចនូវស មិទ្ធិផលច្រើន ដូចប្រជាធិបតេយ្យ​នៅកម្ពុជាដែរឬទេ? យើងមានមន្ទិលច្រើនអំពីបញ្ហានេះ។

ប្រភពដដែលបន្តថា ដោយពុំគិតពីហេតុផលនយោបាយនៅពីក្រោយរបាយការណ៍ដែលចេញដោយ អាម៉េរិក របៀបវារៈរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ស្តីពីការលើកកម្ពស់ និងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស នៅតែបន្តស្ថិតនៅ​យ៉ាងរឹងមាំដូចមុនដដែល។ ក្នុងនាមជាប្រទេសដែលធ្លាប់រងគ្រោះដោយសង្រ្គាមជាងពីរទ សវត្សរ៍ អំពើប្រល័យពូជ​សាសន៍ និងការហ៊ុមព័ទ្ធដោយអយុត្តិធម៌ កម្ពុជានៅបន្តផ្តល់អាទិភាពយ៉ាងខ្លាំ ងចំពោះសន្តិភាពដែល​រកបានយ៉ាង​លំបាក ហើយកម្ពុជានៅបន្តបេ្តជ្ញាចិត្តឥតងាករេក្នុងដំណើរមិនត្រ លប់ថយក្រោយ ក្នុងការបន្តពង្រឹង​លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យវ័យក្មេងរបស់ខ្លួន។

ការចោទប្រកាន់ថា ការបោះឆ្នោតឃុំ-សង្កាត់ កាលពីខែមិថុនាកន្លងទៅ«មានកំហុសធ្ងន់ធ្ងរ»គឺមិនអាចច្រានចោលនូវ​ការពិត​ដែលអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិសរុបជាង ៧៥.០០០ នាក់ និងភ្នាក់ងារគណបក្សជិត ៨០.០០០ នាក់ បានចូលរួមសង្កេតការណ៍ដោយផ្ទាល់នៅមូលដ្ឋាន និងចាត់ទុកថា ការបោះឆ្នោតនេះបានប្រព្រឹត្តទៅដោយសេរី យុត្តិធម៌ គ្មានអំពើហិង្សា តម្លាភាព និងប្រជាធិបតេយ្យ។ ប្រ ទេសស្វីស បានចាត់ទុកលទ្ធផលបោះឆ្នោតនេះថា ជា«ការវិលត្រឡប់មួយផ្នែកទៅកាន់ពហុបក្ស»។ ការលាបពណ៌ថា «គណបក្សចំនួន ១៦ ក្នុងចំណោម​គណបក្សចំនួន១៩ ក្រៅពីគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបានចូលរួមប្រកួតប្រជែងក្នុងការបោះឆ្នោតជាតិឆ្នាំ២០១៨ ជាអាយ៉ង់របស់គណបក្សប្រជាជ នកម្ពុជា» គឺបានរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនូវសិទ្ធិ​នយោបាយ ប្រសិន​បើមិនមែន​ជាការប្រមាថទាំងស្រុងចំ ពោះគណបក្សទាំងនោះ។ ជម្រើស និងសំឡេងរបស់គណបក្សទាំងនោះ ត្រូវតែគោរព​ជាដាច់ខាត​សេរីភាពនៃការបញ្ចេញមតិ នៅតែរស់រវើក និងប្រកបដោយថាមវន្ត។ ការជ្រៀតចូលក្នុងកម្រិតខ្ពស់នូវអ៊ិនធឺណិតចល័តនៅកម្ពុជា បានផ្ដល់លទ្ធភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋសាមញ្ញ ទទួលបានដោយគ្មានការរឹត ត្បិតនូវព័ត៌មានពីគ្រប់ប្រភពយ៉ាងទូលំទូលាយ រួមទាំងប្រភពរិះគន់រដ្ឋាភិបាល ក៏ដូចជា ការដាក់ពាក្យបណ្តឹងតវ៉ាតាមរយៈប្រព័ន្ធសង្គម ដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ថ្នាក់ដឹកនាំកំពូលតែម្តង។ សំឡេងរបស់ប្រជាព លរដ្ឋក៏ត្រូវបានបន្លឺបន្ថែមទៀត តាមរយៈវត្តមានដ៏រឹងមាំនៃបណ្តាញសារព័ត៌មានបែបឌីជីថល និងប្រ ពៃណីប្រមាណជិត ២.០០០ អង្គភាព។ រាជរដ្ឋាភិបាលបន្តស្វាគមន៍ការប្រមូលផ្តុំស្របច្បាប់ និងទទួលស្គាល់ចំពោះមតិរិះគន់ប្រកបដោយភាពស្មោះត្រង់ ពីបណ្ដាភាគីផ្សេងៗ។

សេចក្ដីថ្លែងការណ៍ដដែលបានរម្លឹកឱ្យដឹងថា រាល់ការចោទប្រកាន់ទាំងអស់ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយ

សារមានការ​បំពាន​លើច្បាប់រដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងច្បាប់ព្រហ្មទណ្ឌ ដោយពុំជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងនយោបាយទេ។ ចុងចោទទទួលបានសិទ្ធិពេលលេញចូលរួមក្នុងសវនាការ ក៏ដូចជាសិទ្ធិការពារតាមផ្លូវច្បាប់ផងដែរ។ ការចូលរួមជាមួយគណបក្សនយោបាយមួយ ឬការអះអាងថា ជា«អ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្ស» ពុំមានឥទ្ធិពលអ្វីទាល់តែសោះ នៅពេលប្រព្រឹត្តល្មើសច្បាប់។ ឧក្រិដ្ឋកម្ម គឺជាឧក្រិដ្ឋកម្ម ហើយគេមិនអាចប្រើប្រាស់ទង្វើ ជាឧក្រិដ្ឋកម្មនោះ ថាមានភាពត្រឹមត្រូវសម្រាប់បុព្វហេតុដទៃនោះទេ៕

​

ដោយ៖ គង់ ឌិន​