ភ្នំពេញ៖ សម្តេចតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃកម្ពុជា ក្នុងឱកាសអញ្ជើញសម្ពោធវិមាន រំលឹកដល់អ្នកទទួលអនិច្ចកម្មក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ពីឆ្នាំ១៩១៤ ដល់ឆ្នាំ១៩១៨ ជាមួយ​ឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំងប្រចាំនៅកម្ពុជាលោក ហ្សាក់ ប៉ឺ ឡេ (J a cqu e s Pellet ) នៅមុខស្ថានទូត​បារាំង ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ នាព្រឹកថ្ងៃទី១៤កក្កដានេះ សម្តេចតេជោ បានមានប្រសាសន៍ថា ការសម្ពោធ​វិមាន​រំលឹកដល់អ្នកអនិច្ចកម្មក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី១ ជាការដាស់តឿនកុលបុត្រខ្មែរគ្រប់ៗ​រូបឲ្យស្គាល់តម្លៃសន្តិភាព។

សម្តេច បានថ្លែងថា ការសម្ពោធវិមាន​រំលឹក​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​យុទ្ធ​ជនស្ម័គ្រចិត្តខ្មែរ និងបារាំងទាំង ១៩៨នាក់ ដែលបានពលីជីវិតនៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយចន្លោះ១៩១៦ដល់ ១៩១៨​គឺជាការដាស់តឿនកុលបុត្រខ្មែរដែលជាទំពាំងស្នងឬស្សីគ្រប់រូបឲ្យស្គាល់តម្លៃនៃសន្តិភាពដែល​ជាគុណតម្លៃ​សកល​នៃមនុស្សជាតិហើយត្រូវចូលរួមទាំងអស់គ្នា ដើម្បីទប់ស្កាត់នៅគ្រប់​ឧបាយកល​ដែលបង្កឲ្យមានសង្គ្រាម និងអស្ថេរភាពសង្គមជាពិសេសត្រូវសាមគ្គីគ្នា​ថែរក្សាសន្តិភាព​នេះឲ្យ​ស្ថិតស្ថេរ​យូរអង្គវៃច្រើនជំនាន់​ត​រៀនទៅដើម្បី ​រីកចម្រើនរុងរឿងនៃព្រះរាជាតិ។

សូមបញ្ជាក់ថា បើតាមឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំងប្រចាំកម្ពុជា ​សង្គ្រាមលោកលើកទីមួយបានបណ្ដាល​ឲ្យ​មនុស្សបាត់បង់ជីវិត​១០លាននាក់​ ប៉ុន្តែបើរាប់ទាំងជនស៊ីវិលផងគឺ ១៨លាននាក់ ក្នុងនោះ​ប្រទេសបារាំង​មានអ្នកបាត់បង់ជីវិតមួយលាន​ប្រាំពីរសែននាក់។ វត្តមានរបស់ឯកអគ្គរដ្ឋទូតតំណាងប្រទេសសម្ព័ន្ធមិត្ត ​ពីថ្ងៃនេះនឹងវត្តមានរបស់ឯកឧត្តម​ឯកអគ្គរដ្ឋទូត​នៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដែលបច្ចុប្បន្នបារាំង មានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ ​ជាមួយ ឆ្លុះបញ្ចាំង​ឲ្យឃើញនូវមហន្តរាយរួមដែលយើងទាំង​អស់គ្នាបានជួបប្រទះ ដែលតួលេខទាំង​នេះ​មិនត្រូវ បំភ្លេចចោលឡើយ ហើយវិមាន​ រំលឹកដល់អ្នកស្លាប់ដែលយើងប្រារព្ធពិធី​សម្ពោធនៅថ្ងៃនេះ មានចារឈ្មោះនិងឧទ្ទិសដល់មនុស្សទាំង១៨៤នាក់​ ដែលយើងត្រូវតែចងចាំ៕