ភ្នំពេញ៖ ឯកឧត្តម អៀង មូលី ទេសរដ្ឋមន្រ្តី ទទួលបន្ទុកដឹកនាំអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ និងជាទីប្រឹក្សាជាន់ខ្ពស់សមាគមអ្នកប្រវត្តិសាស្រ្តកម្ពុជា បានអញ្ជើញជាអធិបតីបើកសន្និសីទគរុសភាស្តីពី «មិត្តភាព៥០០ឆ្នាំ៖ ព្រះសហគមន៍គ្រិស្តសាសនា និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា» នាព្រឹកថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៣នេះ នៅសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញមណ្ឌល១។

សន្និសីទនេះមានការចូលរួមពី ឯកឧត្តម លោកជំទាវ អ្នកឧកញ៉ា លោក លោកស្រី និងនាងកញ្ញា ជាថ្នាក់ដឹកនាំ មន្រ្តី បុគ្គលិក អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវ និងនិស្សិត នៃសមាគមបេសកជនបារាំង សមាគមអ្នក ប្រវត្តិសាស្ត្រកម្ពុជា ដេប៉ាតឺម៉ង់ ប្រវត្តិវិទ្យានៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទភ្នំពេញ វិទ្យាស្ថានអ៊ីនធឺរេដ ព្រះសហគមន៍ កាតូលិក ភ្នំពេញ ពុទ្ធិកសាកល វិទ្យាល័យ ព្រះសីហនុរាជ និងសាធារណជន (ដោយផ្ទាល់ និងតាមប្រព័ន្ធនិមិត្ត)។

សន្និសីទនេះមាន គោលបំណងផ្តោតជាសំខាន់លើ ទំនាក់ទំនងរវាងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា និងព្រះសហគមន៍ ដើម្បីសរសេរប្រវត្តិសាស្រ្តរួមគ្នាឡើងវិញ ខណៈ ដែលមានការ ប្រារព្ធ ខួប៥០០ឆ្នាំ នៃមិត្តភាពផង។ សន្និសីទ ក៏ចង់ ប្រមូល ផ្តុំ អ្នកសិក្សា ដែលចាប់អារម្មណ៍​ក្នុងការ​ស្វែងយល់ឱ្យកាន់តែ ស៊ីជម្រៅអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ រួមគ្នា នៃប្រជាជនកម្ពុជា និងព្រះសហគមន៍ និងរបៀបដែលទស្សនៈ របស់យើងរួមគ្នា អាចជួយបង្កើនការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្រ្តរៀងៗខ្លួន ក្នុងសតវត្សចុងក្រោយមកនេះ។

ថ្លែងនៅក្នុងពិធីបើកសន្និសីទ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី អៀង មូលី បានថ្លែងថា ឆ្នាំ១៥១៥ អាចចាត់ទុក​ជាឆ្នាំ​គោលសំខាន់មួយ​នៃការចាប់ផ្តើមវត្តមានគ្រិស្តសាសនានៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ នៅឆ្នាំ១៥៥៣ បេសកជនកាតូលិកដំបូងៗ ​ដែលបានមកដល់ប្រទេសកម្ពុជានោះ គឺជនជាតិព័រទុយហ្កាល់ឈ្មោះ Louis Cardoso និង Jean Madeira។ នៅឆ្នាំ១៥៥៥ ព្រះបាទអង្គច័ន្ទបានឃើញជនបរទេសម្នាក់ឈ្មោះ Gaspar da Cruz ជាជនជាតិព័រទុយហ្កាល់ មកដល់រាជវាំងលង្វែក។ គ្រិស្តសាសនិកនេះ មកពីម៉ាឡាកា និងឡើងគោកនៅពាម គឺហាទៀងសព្វថ្ងៃនេះ។

នៅទីបញ្ចប់ ឯកឧត្តមទេសរដ្ឋមន្រ្តី អៀង មូលីបានជម្រាបជូនអង្គសន្និសីទថា មាននិក្ខេបបទខាងប្រវត្តិសាស្រ្តសំខាន់ពីរ ដែលបានបង្ហាញអំពីមិត្តភាពរវាងបារាំង និងកម្ពុជា ក្នុងសម័យអាណាព្យាបាលបារាំងនោះគឺ ៖ ១) និក្ខេបបទរបស់សាស្រ្តាចារ្យ Alain Forest ដែលមានចំណងជើងថា «ប្រវត្តិនៃអាណានិគមកម្មមួយដែលគ្មានការប៉ះទង្គិច» និងនិក្ខេបបទរបស់បណ្ឌិតសភាចារ្យ ស៊ន សំណាង ដែលបានធ្វើសេចក្តីសន្និដ្ឋានថា «ក្នុងអំឡុងពេល៩០ឆ្នាំ បារាំងបានចែករំលែកជាមួយកម្ពុជានូវជោគវាសនារួម»៕អត្ថបទ រដ្ឋា