ក្នុងនាមឯកឧត្តមប្រធានាធិបតី នៃសាធារណរដ្ឋបារាំង ឯកឧត្តម ហ្សាក់ ប៉ីឡេ (Jacques Pellet) ឯកអគ្គរដ្ឋទូតបារាំង ប្រចាំនៅកម្ពុជា បានបំពាក់គ្រឿងឥស្សរិយយស ឡា ឡេស្យុង ដោនើរ ថ្នាក់អស្សឫទ្ធិ ជូនឯកឧត្តមសាស្ត្រាចារ្យ ឈាង រ៉ា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងសុខាភិបាល នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា កាលពីល្ងាចថ្ងៃទី ០១ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៤។

ឡា ឡេ ស្យុង ដោនើរ គឺជាគ្រឿងឥស្សរិយយសដ៏ឧត្តុង្គឧត្តមជាងគេបំផុតរបស់ប្រទេសបារាំង ដែល​ត្រូវ​បានបង្កើតឡើង ដោយព្រះចៅ ណាប៉ូឡេអុង បូណាប៉ាត កាលពីឆ្នាំ១៨០២។ គ្រឿង​ឥស្សរិយ​យសនេះអាចប្រគល់ជូនជនបរទេស ដែលបានបំពេញការងារសម្រាប់ប្រទេសបារាំង ឬ​បាន​លើក​ស្ទួយបុព្វហេតុនានា ដែលប្រទេសបារាំងការពារ។ នៅក្នុងពិធីបំពាក់គ្រឿងឥស្សរិយយសខាងលើមានការចូលរួមពីក្រុមគ្រួសាររបស់ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី និង​ឥស្សរជន ជាន់ខ្ពស់នៃរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ក៏ដូចជាសហសេវិករបស់ឯកឧត្តម ដែល​បម្រើ​ការ​នៅ​ក្រសួង​សុខាភិបាល។ ឯកឧត្តម ឯកអគ្គរដ្ឋទូតបានគូសបញ្ជាក់ពីស្នាដៃរបស់ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី ដែល​បានរួមចំណែកលើកកម្ពស់ចំណងទាក់ទងដ៏ស្អិតរមួតរវាងប្រទេសបារាំង និងកម្ពុជា ក្នុង​វិស័យ​សុខាភិបាល ជាពិសេសក្នុងវិស័យមន្ទីរពេទ្យ តាមរយៈ​តួនាទី​ប្រកប​ដោយ​ការ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​ឯកឧត្តមនៅមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត។ ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាព ទីក្រុងប៉ារីស៍ មន្ទីរពេទ្យ​កាល់ម៉ែត​ត្រូវ​បានជ្រើសរើសជាមន្ទីរពេទ្យបង្អែកថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីទទួលជំនួយពីប្រទេសបារាំង លើ​ការ​កសាងប្រព័ន្ធមន្ទីរពេទ្យឡើងវិញ។ ឯកឧត្តម ឈាង រ៉ា បានបំពេញ​ការងារ​នៅ​មន្ទី​រ​ពេទ្យ​កាល់ម៉ែត រយៈពេលជាង២៥ឆ្នាំ ពីឆ្នាំ១៩៩៨ដល់ឆ្នាំ២០២៣ ដំបូងក្នុងនាមជាអគ្គនាយករង និង​បន្ទាប់មកជាអគ្គនាយក។

ឯកឧត្តម ហ្សាក់ ប៉ុឡេ បានគូសបញ្ជាក់ថា ៣០ឆ្នាំក្រោយមក គោលដៅ​របស់​យើង​ត្រូវ​បាន​សម្រេច​​យ៉ាង​ពេញលេញ ហើយឯកឧត្តម ឈាង រ៉ា គឺជាតួអង្គដ៏សំខាន់ម្នាក់នៃជោគជ័យនេះ ដោយសារ​កិច្ច​ខិតខំប្រឹងប្រែង និងការបំពេញ​ការងារ​មិន​ចេះ​នឿយ​ហត់​ប្រកប​ដោយ​វិជ្ជាជីវៈ​របស់​ឯកឧត្តម​។ ឯកអគ្គរដ្ឋទូតបានគូសបញ្ជាក់ពី ភាពរីកចម្រើន​គួរ​ឱ្យ​កត់​សម្គាល់​ដែល​កម្ពុជា​សម្រេច​បាន​ក្នុង​វិស័យសុខាភិបាលចាប់តាំងពីឆ្នាំ១៩៩៣ ដោយបានសង្កេតឃើញ​ពីចំណេះដឹ​ង​ជ្រៅ​ជ្រះ​ផ្នែក​វេជ្ជសាស្ត្រ និងគ្រូពេទ្យប្រកបដោយបទពិសោធន៍ខ្ពស់ ក៏ដូចជាហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និង​ឧបករណ៍​បច្ចេកវិទ្យាទំនើបៗ។

ក្នុងឱកាសនោះ ឯកឧត្តម ឈាង រ៉ា បានថ្លែងអំណរគុណដល់ប្រទេសបារាំង ដែល​បាន​គាំទ្រ​យ៉ាង​មោះមុត និងឥត ងាករេរដល់វិស័យសុខាភិបាលកម្ពុជា។ ឯកឧត្តមរដ្ឋ​មន្ត្រី​បាន​រំលឹក​ផង​ដែរ​ពី​ឥស្សរជន​បារាំង​ជាច្រើនរូបដែលបាន ប្រឹងប្រែងអស់រយៈពេល​ជា​ច្រើន​ឆ្នាំ​មក​នេះ​ជួយ​ឲ្យវិ​ស័យ​សុខាភិបាល​នៅ​កម្ពុជា​មានការរីកចម្រើន។ ឯកឧត្តម បានមានប្រសាសន៍ថា ការរីកចម្រើន​ដែល​សម្រេច​​បានគឺជាលទ្ធផលនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរួម ហើយវាក៏ជា មោទនភាពរួមផងដែរ។ ជាង​នេះ​ទៅទៀត ឯកឧត្តមសង្ឃឹមជឿជាក់លើការជួយជ្រោមជ្រែងពីអ្នកជំនាញបារាំង ដើម្បីបន្ត​កិច្ច​សហប្រតិបត្តិការសុខាភិបាលមួយដោយ «រលូន និងទំនុកចិត្ត»។ ប្រទេស​បារាំង​បាន​ប្រឹងប្រែង​យ៉ាងខ្លាំង ទាំងផ្នែកធនធានមនុស្ស បច្ចេកទេស និងហិរញ្ញវត្ថុ ក្នុងការ​ពង្រឹង​វិស័យ​សុខាភិបាល​សាកល ដើម្បីឆ្លើយតបគោលដៅនៃការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាព។ បច្ចុប្បន្ននៅប្រទេសកម្ពុជា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ប្រទេសបារាំងស្តែងឡើងតាមរយៈការគាំទ្រដល់ការបណ្តុះបណ្តាលនិស្សិត​ពេទ្យ ដោយជាមធ្យមនិស្សិត៧០នាក់ចេញទៅប្រទេសបារាំងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដើម្បី​ពង្រឹង​ជំនាញ​ឯក​ទេស​នៅតាមបណ្តាមន្ទីរពេទ្យបារាំង។ ក្រៅពីនេះ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ក្រប​ខ័ណ្ឌភា​ព​ជាដៃគូរវាងសាកលវិទ្យាល័យបារាំង និងសាកលវិទ្យាល័យកម្ពុជា និងតាមរយៈ​ការ​ដាក់​អ្នក​ជំនាញបច្ចេកទេសអន្តរជាតិនៅតាមស្ថាប័នសុខាភិបាលសំខាន់ៗ។ ប្រទេស​បារាំង​ក៏​ចូល​រួម​យ៉ាង​សកម្មផងដែរ ក្នុងការស្រាវជ្រាវផ្នែកសុខភាពសាធារណៈ ជាពិសេសតាម​រយៈស្ថា​ប័ន​ស្រាវជ្រាវ​បារាំង ក្នុងនោះមានវិទ្យាស្ថានប៉ាស្ទ័រកម្ពុជា(IPC) វិទ្យាស្ថានស្រាវជ្រាវសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ (IRD) ​ទីភ្នាក់ងារជាតិស្រាវជ្រាវជំងឺអេដស៍ ជំងឺថ្លើម និងជំងឺឆ្លងថ្មីៗ (ANRS/MIE) និងមជ្ឈ​មណ្ឌល​សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិស្រាវជ្រាវផ្នែកក្សេត្រសាស្ត្រសម្រាប់អភិវឌ្ឍន៍ (CIRAD)៕ អត្ថបទ៖ រដ្ឋា