ភ្នំពេញ៖ ខ្លាឃ្មុំធំ Asiatic black bear (Ursus thibetanus) ស្ថិតក្នុងប្រភេទសត្វកម្រ និងជិតផុតពូជ (តាម​ច្បាប់​ស្តីពីព្រៃឈើ របស់​ក​ម្ពុ​ជា​​) និង​ត្រូវ​បានចាត់ជាប្រភេទងាយរងគ្រោះ (VU) នៅ​ក្នុងបញ្ជីក្រហម IUCN ហើយត្រូវបានចាត់ថ្នាក់ក្នុងឧបសម្ព័ន្ធ I នៃអនុសញ្ញា CITES។

កាលពីថ្មីៗនេះ ក្រុម​ស្រាវជ្រាវ របស់​ក្រសួងបរិស្ថាន បាន​រកឃើញ​វត្តមានខ្លាឃ្មុំនេះ នៅ​ក្នុងដែន​ជម្រក​សត្វព្រៃកម្ពុជា តាម​រយៈ​រូប​ភាព​ដែ​ល​បានមកពីម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តិ ដែលបាន​ដាក់ចន្លោះ ពីខែមីនា ដល់​ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២១ កន្លងទៅ។ ប៉ុន្តែ​ គេមិនទាន់​មាន​ទិន្ន​ន័យ​​ច្បាស់លាស់ថា ខ្លាឃ្មុំធំប៉ុន្មានក្បាល ដែល​កំពុងមានវត្តមាន​នៅកម្ពុជា​នោះ​ទេ។

ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋលេខាធិការនិងជាមន្រ្តីនាំពាក្យ នៃក្រសួងបរិស្ថានបានថ្លែងថា ការ​រក​ឃើញវត្ត មាននៃខ្លាឃ្មុំធំនេះ គឺ​ពិត​ជា​មាន​​សារប្រយោជន៍សម្រាប់ការសិក្សាស្រាវជ្រាវ និង​សម្រាប់​ជីវចម្រុះ។ តាមរយៈទិន្នន័យនេះ នឹង​ជាមូលដ្ឋាន​សម្រាប់​មន្ត្រី​ជំនាញ នៃ​ក្រ​សួងបរិស្ថាន​សិក្សា​រៀបចំ​ក្នុងការបែងចែកតំបន់ និង​ការ​រៀបចំផែន​ការ​សម្រាប់​ការពារ និង​អភិរក្សសត្វព្រៃ ក្នុង​តំបន់​ការ​ពារ​ធម្មជាតិ​និងរបៀងអភិរក្សជីវៈចម្រុះ។

ឯកឧត្តម បានថ្លែងថាតាមរយៈទិន្នន័យរូបភាពដែលប្រមូលបាន វត្តមានសត្វព្រៃ នៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃ ដែលថតបាន​ជាព័ត៌មាន​ដ៏​គួរឱ្យរីករាយ ព្រោះ​ប្រភេទ​សត្វ​កម្រៗ​មួយ​ចំនួន ដែលពិភពលោកជិតបាត់បង់ពូជ​តែមានវត្តមាននៅកម្ពុជា។ ខ្លា​ឃ្មុំ​ធំ​មាន​​វត្តមាន​​នៅ​ក្នុង​ប្រទេសមួយចំនួនក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រហូតដល់​អាស៊ី​ខាងកើត។

នៅ​​ក្នុង​​ប្រទេសកម្ពុជាខ្លា ឃ្មុំធំមានវត្តមាននៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិមួយចំនួននៅភូមិភាគឦសាន ភូមិភាគខាង​កើត ភូមិភាគ​ខាង​ជើង និងភូមិភាគនិរតី នៃប្រទេសកម្ពុជា។

ខ្លាឃ្មុំធំ ជាប្រភេទសព្វាសី(សត្វស៊ីចំនីចម្រុះរួមមានរុក្ខជាតិ និងសត្វ)​ខ្លាឃ្មុំទទួលរងការគំរាមកំហែង ពី​​កត្តាជាច្រើនដែលរួមមាន​ការ​បាត់​បង់ទីជម្រក, ការបរបាញ់ និងជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ ដើម្បី​យកស្បែក ក្រចកជើង ប្រម៉ាត់ និងការចាប់មកចិញ្ចឹម។

តាម​ការសិក្សា ខ្លាឃ្មុំធំមានមាឌធំជាងគេក្នុងចំណោមប្រភេទខ្លាំឃ្មុំទាំងអស់។ ដងខ្លួនគ្របដណ្តប់ដោ យរោមក្រាស់វែងៗពណ៌ត្នោត និង​មានឆ្នូតពណ៌លឿងខ្ចីរាងដូចអក្សរវេ នៅខាងក្រោមក។

ស្លឹកត្រចៀ កមានទំហំធំជាងខ្លាឃ្មុំតូច និងមានប្រវែងក្បាល ដងខ្លួនពី ១២០០ ទៅ១៥០០០មម ជាមធ្យមឈ្មោលមានទម្ងន់ពី ១១០ទៅ១៥០គីឡូក្រាម។ រីឯញីមានទម្ងន់ពី ៦៥ទៅ៩០គីឡូក្រាម។ ប្រអប់ជើងមានទម្រង់ស្រដៀងនឹងប្រអប់ជើងមនុស្ស។

ចំណែកផ្នែកជីវៈសាស្ត្រវិញ ខ្លាឃ្មុំជាប្រភេទសត្វរស់នៅឯកឯង។ វារស់នៅជាគូពេលបន្តពូជតែប៉ុណ្ណោះ និងចូលចិត្តរស់​នៅ​តាម​ទីជម្រក​នៅតំបន់ខ្ពង់រាប តំបន់ព្រៃពាក់កណ្តាលស្រោង និងវាលស្មៅក្រាស់ៗ។

វាដេកនៅពេលថ្ងៃតាមប្រហោងគល់ឈើធំៗ រូងភ្នំនិងក្រហែងថ្ម។ វាចេញរកស៊ីនៅពេលយប់ ប៉ុន្តែ នៅពេលខ្លះ​រកស៊ីនៅ​ពេលថ្ងៃផង​ដែរ​នៅរដូវផ្លែឈើទុំ។

ចំណីរបស់វាមានដូចជា ឃ្មុំ ព្រួត ឬសឈើ សត្វល្អិត រុក្ខជាតិ វាមានលក្ខណៈបន្ស៊ាំផងដែរ​ទៅនឹងចំណីផ្សេងៗ។ ខ្លាឃ្មុំធំ​​បង្កើត​​​​កូន​ម្តង​បាន​ពី១ ទៅ២ក្បាល បន្ទាប់ពីពពោះរយៈពេលពី៧ទៅ៨ខែ ហើយ​ជួនកាលមានកូនរហូតដល់ ៣ ទៅ៤ក្បាល ប៉ុន្តែ ចំនួននេះ កម្រ​នឹង​មាន​ណាស់។ ខ្លាឃ្មុំអាចរស់បានរហូតដល់អាយុជាង៣០ឆ្នាំ៕ អត្ថបទ៖ គង់ឌិន