សិក្ខាសាលា និងពិព័រណ៍ ស្តីពី ប្រពៃណីផលិតកុលាលភាជន៍ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា រៀបចំ​ឡើង​ដោយ​មានកិច្ចសហការរវាងគណៈកម្មាធិការបេតិកភណ្ឌពិភពលោកកម្ពុជា សាកលវិទ្យាល័យ​វាសេដា នៃប្រទេសជប៉ុន និងសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ និងទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​ក្រសួង​វប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ នាព្រឹកថ្ងៃទី១២ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤នេះ នៅទីតាំង​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ។

ឯកឧត្តមបណ្ឌិត ហេង សុផាឌី សាកលវិទ្យាធិការ នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ បាន​ថ្លែង​ថា ការរៀបចំឲ្យមានព្រឹត្តិការណ៍នេះឡើង ក្រៅពីក្នុងគោលបំណងបំផុសគំនិតលើកស្ទួយ ផ្សព្វផ្សាយ និងអភិរក្សប្រពៃណីនៃការផលិតកុលាលភាជន៍នាពេលបច្ចុប្បន្ន នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជូន​ដល់​សាធារណជនទូទៅ អ្នកស្រាវជ្រាវ ពិសេសប្អូនៗនិស្សិត យើងក៏រំពឹងថា​អ្នក​ចូលរួម​ទាំង​អស់​ក៏​នឹងបានឃើញនិងបានសិក្សាស្វែងយល់ ប្រៀបធៀបអំពីភាពដូចគ្នា ឬខុសគ្នា ការវិវត្តន៍​នៃ​ទំនៀមទំលាប់ក្នុងការផលិតកុលាលភាជន៍រវាងសម័យបុរាណ និងសម័យបច្ចុប្បន្នផងដែរ។

សិក្ខាសាលានេះផ្តោតលើប្រធានបទពីរសំខាន់ (១) គឺការស្វែងយល់អំពីប្រពៃណី និង​បច្ចេក​ទេស ​នៃការផលិតកុលាភាជន៍នាសម័យមុនអង្គរ និង(២) ការបង្ហាញពីការផលិត ក្អម​ឆ្នាំង​តាម​បែប​ប្រពៃណី​ដែលមាននៅសេសសល់រហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន។ ចំពោះប្រធាទទី១៖ ទាក់ទងទៅ​នឹង​ប្រពៃណី នៃ​ការផលិតកុលាលភាជន៍នាសម័យបុរាណក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ដែលតាមរយៈ​ការ​ស្រាវជ្រាវ​បុរាណវិទ្យាកន្លងមកយើងបានដឹងថា មានភស្តុតាង នៃការផលិត និងប្រើប្រាស់​កុលាល​ភាជន៍​តាំង​សម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្តមកម៉្លេះ ជាក់ស្តែងស្ថានីយល្អាងស្ពាន ក្នុងខេត្តបាត់ដំបង ស្ថានីយ​សំរោងសែន និងស្ថានីយម្លូព្រៃជាដើម។ ប៉ុន្តែសម្រាប់សិក្ខាសាលានេះ កំណត់យក​តែ​ត្រឹម​សម័យ​មុន​អង្គរប៉ុណ្ណោះ ដែលមានវាគ្មិនចំនួន៤រូប នឹងធ្វើបទ​បង្ហាញ​អំពី​ប្រភេទ​កុលាល​ភាជន៍​មក​ពី​ស្ថានីយសំខាន់ៗរួមមាន ស្ថានីយអូរកែវ អង្គរបុរី វត្តភូ ថាឡាបរិវ៉ាត់ និងសំបូរព្រៃគុក។ ចំពោះ​ប្រធានបទទី២៖ គឺផ្តោតលើមរតកនៃការផលិតកុលាលភាជន៍នាសម័យបច្ចុប្បន្ន គឺ​សំដៅ​លើ​ការ​ផលិត​ក្អម ឆ្នាំងប្រើដោយឧបករណ៍ភ្លើង និងល្អ ឬ ទ្រនៈ និងទ្រនិល ដែលមានស្មូនឆ្នាំង ភាគ​ច្រើន​ជាស្ត្រី រៀនចេះតគ្នាពីមួយជំនាន់ទៅមួយជំនាន់ ពីម្តាយ ទៅកូន ពីមីងក្មួយ ពីបងស្រី ទៅ​ប្អូន​ស្រីជាដើម។ កន្លងមកតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវរបស់លោកបណ្ឌិត រ៉ូឡង់ ម៉ូរ៉េ នៅ​ឆ្នាំ​១៩៨៦ មានកន្លែងផលិតក្អម ឆ្នាំងតាមបែបប្រពៃណីច្រើនកន្លែងក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ប៉ុន្តែ​សព្វ​ថ្ងៃ​នេះ កន្លែងមួយចំនួនឈប់ផលិតក្អមឆ្នាំងបែបប្រពៃណីនេះជាស្ថាពរ ឧទាហរណ៍ខេត្តបាត់ដំបង កំពង់ចាម (ផ្អាវ) តាកែវ (ភ្នំជីសូរ)ជាដើម។

បច្ចុប្បន្ន ខេត្តដែលបន្តធ្វើមានចំនួន៤ប៉ុណ្ណោះ មាន​ដូច​ជា៖ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ក្នុងស្រុករលាប្អៀរ ៖ ការផលិតក្អមឆ្នាំង នៅក្នុងភូមិទ្រា ភូមិអណ្តូងឫស្សី ភូមិ​ត្រពាំង ស្បូវ ភូមិត្រោក ភូមិត្រពាំងអន ភូមិត្រពាំងគរ ភូមិពន្លឺថ្មី ភូមិបាំងឆួល។ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ ស្រុក​បរសេដ្ឋ៖ ការផលិតក្អមឆ្នាំង មាននៅក្នុងភូមិដំដែក ភូមិត្រពាំងក្រឡាញ់ និងភូមិ ផ្សេង​ទៀត​។ ខេត្តកំពត ក្នុងស្រុកបន្ទាយមាស៖ ការផលិតក្អមឆ្នាំង នៅមានតែភូមិដំណាក់ចំបក់មួយគត់ និង​ខេត្តព្រៃវែង ក្នុងស្រុកពារាំង៖ ការផលិតក្អមឆ្នាំង នៅមានតែភូមិ ឫស្សីជុក និងភូមិ​ព្រៃព្រហ្ម​ប៉ុណ្ណោះ​។

សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា សិក្ខាសាលា និងពិព័រណ៌នាពេលនេះ មានវាគ្មិនចំនួន៦រូប ស្ម័គ្រ​ចិត្ត​ចូល​រួម​ធ្វើ​បទបង្ហាញអំពី កុលាលភាជន៍សម័យបុរាណ(សម័យមុនអង្គរ) កុលាលភាជន៍​មក​ពី​ស្ថានីយ​អូរកែរ, កុលាលភាជន៍មកពីស្ថានីយអង្គរបុរី, កុលាលភាជន៍មកពីស្ថានីយថាឡាបរិវ៉ាត់, កុលាលភាជន៍​មកពីស្ថានីយវត្តភូ និងកុលាលភាជន៍មកពីស្ថានីយសំបូរព្រៃគុក និងកុលាលភាជន៍​ប្រពៃណី​សម័យបច្ចុប្បន្ន ដើម្បីចែករំលែកចំណេះដឹង បទពិសោធន៍ និងលទ្ធផលស្រាវជ្រាវ​ថ្មី​ៗ​ដល់​អង្គសិក្ខាសាលាផងដែរ៕ អត្ថបទ រដ្ឋា