នាយកដ្ឋានបុរាណវិទ្យានិងបុរេប្រវត្តិវិទ្យា នៃអគ្គនាយកដ្ឋានបេតិកភណ្ឌរបស់ក្រសួងវប្បធម៌ និង​វិចិត្រ​សិល្បៈ បានបង្ហាញវឌ្ឍនភាពការងារ សម្រាប់ត្រីមាសទី១ ក្នុងការថែរក្សា និងការពារ​នូវ​ទីតាំង​បុរាណដ្ឋាន ទាំងនៅលើដី ក្រោមដី និងក្រោមទឹក ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។

បើតាមលោក ឡេង វិទូ ប្រធានស្តីទី នាយកដ្ឋានបុរាណវិទ្យានិងបុរេប្រវត្តិវិទ្យា បានថ្លែងប្រាប់BTV ព័ត៌មាន​នាថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៤នេះថា ការស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យា រួមមាន៖ កំណាយ​បង្ការ​នៅ​ស្ថិតក្នុងទីធ្លារសាលាស្រុកអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវ, កំណាយស្រាវជ្រាវនៅភ្នំចាស់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ​, សហការស្រាវជ្រាវជាមួយសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស, ការងារបណ្តុះបណ្តាល និង​ផ្សព្វផ្សាយ, រៀបចំសិក្ខាសាលាផ្សព្វផ្សាយអំពីលទ្ធផលស្រាវជ្រាវថ្មីក្នុងវិស័យបុរាណវិទ្យា និង​ពិនិត្យ និង​ដោះស្រាវវិវាទដីធ្លីទួលបុរាណមួយចំនួនតាមបណ្តាខេត្ត។

លោក បន្តថា ការកំណាយបង្ការនៅស្ថិតក្នុងទីធ្លារសាលាស្រុកអង្គរបុរី ខេត្តតាកែវ​កំណាយ​បង្ការ​នេះ​មាន​គោលបំណងក្នុងការបញ្ជៀសផលប៉ះពាល់ផ្នែកបុរាណវិទ្យាលើទីតាំងអាគារ(វិហារចាស់) បច្ចុប្បន្ន​ស្ថិតក្នុងទីធ្លាសាលាស្រុកអង្គរបុរី។ ទីតាំងខាងលើគ្រោងមានការជួសជុលសំណង់ចាស់ ដើម្បី​យកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ និងសាងសង់​បន្ទប់​ទឹក​ជិត​ទីតាំង​នោះ​មួយ​កន្លែង​សម្រាប់​បម្រើ​ដល់​សាធារណ​ជន ស្ថិតក្រោមគម្រោងអភិវឌ្ឍន៍របស់ធានាគារអភិវឌ្ឍអាស៊ី (ADB)។ ចំណុច​មួយ​ទៀត​ដើម្បីសិក្សាស្រាវជ្រាវ ប្រមូលទិន្នន័យផ្នែកបុរាណវិទ្យា ដែលជាធាតុផ្សំ​មួយ​ក្នុង​ការ​ចង​ក្រង​ព័ត៌មាន​បច្ចេកទេសលើទីតាំងផ្ទាល់ និងចងក្រងទុកជាឯកសារ និងបន្តផ្សព្វផ្សាយ​ទិន្នន័យ​នៃ​របប​គំហើញថ្មីនេះ។ ជាក់ស្តែងទីតាំងស្រុកអង្គរបុរី ជាក្រុងបុរាណ ហើយមានវត្តមាន​មនុស្ស​រស់​នៅ​តាំង​ពី​សម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្តមកម្ល៉េះ។ ចំណែកការធ្វើកំណាយស្រាវជ្រាវនៅភ្នំចាស់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ

 ក្រោមជំនួយឧបត្ថមពីក្រុមហ៊ុន ខនស៍ ខេធី ស៊ីមេន (ភ្នំពេញ) ឯ.ក នាយកដ្ឋានបុរាណវិទ្យា និង​បុរេ​ប្រវត្តិវិទ្យា បានធ្វើកំណាយស្រាវជ្រាវនៅទីតាំងភ្នំចាស់ ខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ ក្នុងគោល​បំណង​នៃ​ការ​ធ្វើ​កំណាយ​នេះ គឺដើម្បីសិក្សាស្រាវជ្រាវ ប្រមូលទិន្នន័យ​ផ្នែ​ក​បុរាណ​វិទ្យា​ទាក់​ទង​ និង​តំបន់​រមណីដ្ឋាន​ភ្នំចាស់ ដែលជាធាតុផ្សំមួយក្នុងការចងក្រងព័ត៌មានបច្ចេកទេសលើទីតាំងផ្ទាល់ និង​ចង​ក្រង​ទុកជាឯកសារ និងបន្តផ្សព្វផ្សាយទិន្នន័យនៃរបបគំហើញការស្រាវជ្រាវនេះ។ លទ្ធផល​បឋមតាមរយៈការសិក្សា និងការធ្វើកំណាយនេះ យើងរកឃើញ ឧបករណ៍ថ្មចំនួន១ បំណែក​កុលាលភាជន៍​មួយចំនួន និងបំណែកឆ្អឹងសត្វមួយចំនួនផងដែរ។

ភស្តុតាងទាំង​នេះអាច​បញ្ជាក់​បាន​ថា តំបន់នេះមានការប្រើប្រាស់ និងតាំងទីរបស់មនុស្សសម័យបុរេប្រវត្តិសាស្រ្ត។ ចំពោះ​ឧបករណ៍​ថ្ម និងបំណែកកុលាលភាជន៍ ត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើការវិភាគនៅប្រទេសអូស្រ្តាលី ដើម្បី​វិភាគ​រក​អាយុកាល និងមុខងារនៃប្រើប្រាស់របស់ឧបករណ៍ថ្ម។ ជាមួយគ្នានោះនាយកដ្ឋាន ក៏​បាន​សហការ​ស្រាវជ្រាវជាមួយសាលាបារាំងចុងបូព៌ាប្រទេស ចាប់តាំងពីឆ្នាំ២០២១ រហូតមក​ដល់​បច្ចុប្បន្ន​ក្រុម​ការងារស្រាវជ្រាវទាំងពីរស្ថាប័នបានសិក្សាស្រាវជ្រាវរកឃើញតំបន់សំខាន់ៗចំនួន៥ ស្ថិត​ក្នុងតំបន់ស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ។ តំបន់ទី១ គឺត្រពាំងជាន់សន្លុង ទំហំ​ប្រមាណ​ជាង​១០​ហិកតា ដែលមានត្រពាំងបុរាណចំនួន២ ទួលអាចម៍ដែក និងទង់ដែងជាង១០០។ តំបន់ទី២ គឺ ភ្នំយក្ស​ព្រៅ ទំហំប្រមាណជាង៣៥ហិកតា ដែលមានភ្នំយក្សព្រៅ តំបន់រ៉ែទង់ដែង និងរ៉ែដែង និង​មាន​ទួល​អាចម៌ដែកនិងទង់ដែងសរុបចំនួន៣០។

តំបន់ទី៣ គឺឆែប០០១ ទំហំ​ប្រមាណ​ជាង​៦​ហិកតា ជាទីតាំងយករ៉ែដែក។ តំបន់ទី៤ គឺត្រពាំងស្វាយទោល ទំហំប្រមាណជាង១០ហិកតា ដែល​មាន​ទួលអាចម៍ដែកចំនួន១០ នៅក្បែរត្រពាំងស្វាយទោល និងតំបន់ទី៥ គឺភ្នំជ្រាប់ផ្តៅ ទំហំ​៨,៥ហិកតា ជាទីតាំងយករ៉ែទង់ដែងបុរាណដ៏ធំ ដែលមានបណ្តោយប្រវែង២០០ម៉ែត្រ ទទឹង​ប្រវែង​៦០​ម៉ែត្រ និងជម្រៅរហូតដល់២៥ម៉ែត្រ។ នៅតំបន់នេះ​ក៏ជា​​ការដ្ឋាន​យក​ថ្ម​បាយ​ក្រៀម​បុរាណ​ផង​ដែរ។ តំបន់យករ៉ែ និងផលិតលោហៈ ក្នុងស្រុកឆែប គឺជាតំបន់បេតិកភណ្ឌ​តែមួយ​គត់​ និង​ដំបូង​គេ ដែលមានទាំងកន្លែងយករ៉ែ និងកន្លែងផលិតទង់ដែងនៅជិតគ្នា។ តំបន់នេះ​ជា​ទីតាំង​ដ៏សំខាន់មួយដែលផលិតទង់ដែង សម្រាប់ផ្គត់ផ្គង់ដល់ចក្រភពអង្គរ។ បច្ចុប្បន្ននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ គេ​រក​ឃើញអណ្តូងរ៉ែទង់ដែងបុរាណខ្នាតធំចំនួន៤ គឺនៅក្នុងប្រទេសថៃ នៅជ្រលងភ្នំ Khao Wong Prachan ខេត្ត Lopburi និងជ្រលងភ្នំPhu Lon ខេត្ត Nong Khai ក្នុងប្រទេសឡាវ ក្នុង​ខេត្ត Savannakhet និងនៅព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្ថិតក្នុងស្រុកឆែប ខេត្តព្រះវិហារ។

ជាចុងក្រោយប្រធានស្តីទី នាយកដ្ឋានបុរាណវិទ្យានិងបុរេប្រវត្តិវិទ្យា បានបញ្ជាក់ថា ទិស​ដៅ​ផែន​ការ​ការងារ​បន្តនាឆ្នាំ២០២៤នេះ គឺនាយកដ្ឋាន​គ្រោង​នឹង​ធ្វើ​កំណាយ​ស្រាវជ្រាវ​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ពោធិ៍សាត់ និងផ្ទៀងផ្ទាត់ និងកំណត់ដែនរក្សាការពារស្ថានីយបុរាណនៅស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្ត​ឧត្តរមានជ័យ និងធ្វើការផ្សព្វផ្សាយនូវលទ្ធផលស្រាវជ្រាវ លទ្ធផល​នៃ​ការ​កំណត់​ដែន​រក្សា​ការពារ និងអត្ថប្រយោជន៍និងគុណតម្លៃនៃបេតិកភណ្ឌជាតិជូនទៅដល់អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធ និង​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ក្នុង​ស្រុកត្រពាំងប្រាសាទ ខេត្តឧត្តរមានជ័យ៕ អត្ថបទ រដ្ឋា