ក្នុងឱកាសព្រះរាជពិធីបុណ្យចំរើនព្រះជន្ម សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ ព្រះវររាជមាតាជាតិខ្មែរ ក្នុងសេរីភាព សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងសុភមង្គល សារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា បានបើកការតាំងពិព័រណ៍ «រូបចម្លាក់ខ្មែរដែលប្រគល់ត្រឡប់មកព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញ» រយៈពេល៦ខែ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤។

លោក មួង ច័ន្ទរស្មី ប្រធានការិយាល័យអប់រំ និងផ្សព្វផ្សាយ នាយកដ្ឋានសារមន្ទីរ បានថ្លែងប្រាប់ BTV នាព្រឹកថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនានេះ ពិព័រណ៍មិនអចិន្ត្រៃយ៍ស្តីពី «រូបចម្លាក់ខ្មែរដែលប្រគល់ត្រឡប់មកមាតុប្រទេសវិញ» ដែលកំពុងដាក់តាំងបង្ហាញនៅពេលនេះ ធ្វើឡើងដើម្បីចូលរួមផ្សព្វផ្សាយ អំពីការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក្នុងការងារពុះពារចរចាទាមទារត្រឡប់មកវិញនូវសម្បត្តិវប្បធម៌ខ្មែរ ដែលបានលួចនាំយកចេញពីទីតាំងបេតិកភណ្ឌប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រជាជនកម្ពុជា។

លោកបន្តថា កត្តាសង្គ្រាម និងអស្ថិរភាពនយោបាយនៅក្នុងប្រទេសចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០មកជាពិសេសនៅសម័យខ្មែរក្រហមបានរុញច្រានឲ្យកម្ពុជារស់នៅឯកា និងទទួលរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរស្ទើរគ្រប់វិស័យ រួមទាំងវិស័យវប្បធម៌។ នាអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលជិតបីទសវត្សរ៍ វត្ថុបុរាណខ្មែរត្រូវបានជនទុច្ចរិត គាស់កកាយ ចល័តចេញពីទីតាំងដើម និងចរាចរលក់ដូរនៅជុំវិញពិភពលោកយ៉ាងផុសផុល។

លោកបញ្ជាក់ថា ដូច្នេះតាមរយៈការតាំងពិព័រណ៍ស្តីពី «រូបចម្លាក់ខ្មែរដែលប្រគល់ត្រឡប់មកព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញ» រយៈពេល៦ខែ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៨ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី១៨ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤នេះ។

ចំណែក លោក លោក ប្រ៊ែតលី ជែមស៍ ហ្គ័រដុន (Bradley James Gordon) តំណាងស្របច្បាប់សម្រាប់ការទទួលត្រឡប់មកព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញនូវរូបចម្លាក់ខ្មែរនៃក្រសួងវប្បធម៌ (Legal representative for repatriations for the Ministry of Culture and Fine Arts» (ដែលបានចូលរួមចចារទាមទាវត្ថុសិល្បៈមកជូនប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីឆ្នាំ២០១២) រួមនឹងប្រជាពលរដ្ឋ សិស្ស ដែលបានចូលរួមទស្សនាការតាំងបង្ហាញ រូបចម្លាក់ខ្មែរក្នុងការតាំងពិព័រណ៌នេះបានបង្ហាញចំណាប់រំភើបដែលបានឃើញរូបចម្លាក់ខ្មែរដែលបាត់បង់ត្រូវបានទទួលត្រឡប់ និងដាក់តាំងបង្ហាញរួមគ្នាបែបនេះ។

សូមបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្នុងរយៈកាលពីរទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះវត្ថុបុរាណខ្មែរជាច្រើន បានប្រគល់មកមាតុភូមិវិញតាមរយៈសប្បុរសជន ស្ថាប័នរដ្ឋ នឹងឯកជន ការចរចា និងការទាមទារតាមផ្លូវច្បាប់ ។ បច្ចុប្បន្នមានបុរាណវត្ថុខ្មែរចំនួន ៥៦៩ វត្ថុ ទទួឡបានមកពី១៤ប្រទេសបានប្រគល់មកកម្ពុជាវិញនារវាងឆ្នាំ១៩៩៦និងឆ្នាំ២០២៣៕អត្ថបទ រដ្ឋា