ក្នុងឱកាសចម្រើនជន្មាយុគម្រប់៧០ឈានចូល៧១ឆ្នាំ របស់សម្ដេចកិត្ដិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ប្រធានកាកបាទក្រហមកម្ពុជា នៅព្រឹកថ្ងៃទី១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២៤នេះ សម្ដេច​កិត្តិ​ព្រឹទ្ធ​បណ្ធិត ,សម្តេចកិត្តិសង្គហបណ្ឌិត ម៉ែន សំអន ឧត្តមប្រឹក្សាផ្ទាល់ព្រះមហាក្សត្រ និង​សម្តេច​មហា​រដ្ឋស​ភាធិការធិបតី ឃួន សុដារី ប្រធានរដ្ឋសភា បានអញ្ជើ្ជញជាអធិបតីភាព ក្នុងពិធីបញ្ចុះ​បឋម​សិលា​សាងសង់​អគារ១ខ្នង កម្ពស់៣ជាន់ នៅវត្ដចន្ទប្បជោត្ដនារាម ហៅវត្ដ តាសុត ស្ថិតនៅ​ភូមិ​ប៉ាត​ឡាង ឃុំក្រាំងលាវ ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្ដកំពង់ឆ្នាំង។

ក្នុងឱកាសអញ្ជើញទៅដល់វត្ត សម្ដេចកិត្ដិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន បានអញ្ជើញ​ជួប​សំណេះ​សំណាល​សួរសុខទុក្ខ និងក្ដីនឹករលឹកជាមួយលោកយាយ លោកតា អាចារ្យគណកម្មការ និង​កម្មករបម្រើការក្នុងវត្ដចំនួន១៣១នាក់។ បន្ទាប់មក សម្ដេច​បាន​អញ្ជើញ​នមសក្ការ​ព្រះរត​នៈ​ត្រៃ ​សមាទានសីល ដែលក្នុងនោះមានព្រះសង្ឃចំនួន៩អង្គ។ ក្នុងឱកាសនោះសម្ដេចកិត្ដិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ព្រមទាំងគណៈអធិបតី តាអាចារ្យ បាន​ដឹកនាំប្រារព្ធពិធីបួងសួងក្រុងពាលីសាងសង់អគារ ដោយមានការសម្ដែង នូវរបាំងបួងសួង របាំ​ជូនពរផងដែរ។ បន្ទាប់មកសម្ដេចកិត្ដិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត អញ្ជើញបញ្ចុះបឋមសិលា និង​រតន​វត្ថុ​ផ្សេង​ៗ រួមទាំងអញ្ជើញចូលក្នុងមហាកុដ ដើម្បីប្រគេនទេយ្យវត្ថុ ចំពោះព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី។

បើ​តាមថេរដីការបស់ ព្រះធម្មវនវាសី ចន្ទមុនី ព្រះចៅអធិការវត្ត បានមានថេរដីកាថា អគារ​១​ខ្នង​កម្ពស់​៣​ជាន់ នៅវត្ដចន្ទប្បជោត្ដនារាម ហៅវត្ដតាសុត នៅខេត្ដកំពង់ឆ្នាំងនេះ គឺក្រោមការឧ​បត្ថម្ភ​ទាំង​ស្រុង​របស់ សម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ប្រធានកាកបាទក្រហមកម្ពុជា ត្រូវ​បាន​ប្រារព្ធ​ពិធី​បញ្ចុះបឋមសិលាសាងឧទ្ទិសថ្វាយ ព្រះពុទ្ធសាសនា ក្នុងព័ទ្ធសីមា វត្តចន្ទប្បជោត្ត​នារាម ហៅវត្តតាសុត ជាប្រភេទសំណង់បេតុងអាម៉េ មានលក្ខណៈជាអគារដំបូលច្រើនជាន់ មុខ​ដាច់ នៃសិល្បៈស្ថាបត្យកម្មខ្មែរ សាងឡើងចំនួន៣ថ្នាក់ តំណាងឲ្យគុណព្រះពុទ្ធ ព្រះធម៌ និង​ព្រះសង្ឃ​។

ព្រះអង្គមានថេរដីកាបន្តថា ទស្សនាទាននៃការរៀបចំប្លង់អគារ មានរាងចតុកោណកែងផ្តុំគ្នា និង​លំហ​រួមនៅចំកណ្តាល មានមូលដ្ឋានប្លង់បាតប្រាសាទបុរាណខ្មែរជាច្រើនដូចជា ប្រាសាទ​ព្រះវិហារ ប្រាសាទវត្តភូ និងប្រាសាទព្រះធាតុបា្រស្រី ខេត្តត្បូងឃ្មុំជាដើម។ល។ សម្រាប់​មុខងារ​ប្រើ​ប្រាស់​អគារនេះ ជាន់ផ្ទាល់ដីជាហោត្រ័យ ជាន់ទី១ជាសាលប្រជុំ និងការិយាល័យ សង្សាធិបតី ជាន់ទី២ ជាអន្តេវាសិកដ្ឋា និងជាន់ទី៣បង្កប់ក្នុងដំបូលជាសារមន្ទីរ សម្រាប់ដា​ក់​តាំងនូវ​វត្ថុ​បុរាណ​ដែល​វត្តមាន។ ការរចនាសោភណ្ឌភាពអគារជាន់ផ្ទាល់ដី៖ ខឿន បង្កាន់ដៃនាគ ទ្វារបាល ទ្វារ បង្អួច ជើងសសរ និងល្បាក់ រចនាតាមបែប សិល្បៈសម័យអង្គរ មានប្រាសាទព្រះគោ ប្រាសាទ​ភ្នំបាខែង បន្ទាយស្រី និងប្រាសាទអង្គរវត្ត។ ជាន់ទី១និងទី២ មានសសរផ្អោប រចនាគ្រុឌ​ទ្ររង​ស្បូវ និងបង្អួចរចនាជារាងប្រាសាទអណ្តែតទ្រវែង លម្អដោយក្បាច់ភ្ញីទេស និងក្បាច់អង្គរ សំយោគ​បញ្ចូលគ្នាបែបស្ថាបត្យកម្ម សហសម័យកម្ពុជា។ ជាន់ទី៣ជាសារមន្ទីរបង្កប់ក្នុងដំបូល និងមានរំលេចជាកូនប្រាសាទអណ្តែតតូចៗ ចំនួន៦ សម្រាប់យកពន្លឺ និងខ្យល់ធម្មជាតិ​ចូល​ក្នុង​អគារ​។ ដោយឡែកដំបូលប្រក់ក្បឿងស្រកាលេញ តាមមូលដ្ឋាន​ដំបូល​ព្រះវិហារ​វត្ត​បទុមវតីរាជវរារាម។ ជហ្វាដងក្តារនាគ យកមូលដ្ឋានសារមន្ទីរជាតិកម្ពុជា និងមាននព្វ​នៅ​ចំកណ្តាល​ដំបូលអគារធំប្រភពមកពីវត្តក្តីដើមខេត្តកំពង់ធំ។ ហោជាង ក្បាច់ភ្ញីទេសតាម​ព្រះវិហារ​បែប​បុរាណ ប្រភពរចនាពីព្រះឧបោសថរតនារាម ព្រះវិហារព្រះកែវមរតក វត្តព្រះស៊ីសុវត្ថិរត​នារាម វត្តសំរិទ្ធិជយារាម វត្តព្រែកអន្ទះ និងវត្តចិនដំដែក។

ព្រះអង្គមាន​ថេរដីកាបញ្ជក់ថា អគារសម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ត្រូវបានគិតគូររចនា​យ៉ាង​ហ្មត់ចត់លើ ផ្នែកស្ថាបត្យកម្ម មុខងារប្រើប្រាស់ និងក្បាច់រចនា​ដោយ​បាន​ប្រជុំ​គណៈកម្មការរួមមាន គណៈសង្ឃនាយកនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្រសួងធម្មការ និង​សាសនា ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ រដ្ឋបាលខេត្តកំពង់ឆ្នាំង និងស្ថាបត្យករ ជំនាញ​ជា​ច្រើន​រូប​ទៀត។ អគារសម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ដែលកសាងដោយសម្តេចអគ្គមហាសេនាបតី តេជោ ហ៊ុន សែន ប្រធានព្រឹទ្ធសភា និងសម្តេចកិត្តិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ប្រធាន​កាក​បាទ​ក្រហម​កម្ពុជា ជាការសំយោគសិល្បៈខ្មែរ ស្ថាបត្យកម្មសម័យអង្គរ និងស្ថាបត្យកម្ម​ពុទ្ធសាសនា​សម័យ​ចតុម្មុខ​ទី២ សម្រាប់លើកស្ទួយប្រណីតភាព នៃសំណង់វប្បធម៌ព្រះពុទ្ធសាសនា គោរពតាម​បទដ្ឋាន​ស្តង់ដារបច្ចេកទេសសំណង់ មានក្បូរក្បាច់ពិពិធវិចិត្ររចនា សោភណ្ឌភាពល្អប្រណីត និងជាសំណង់ស្ថាបត្យកម្មប្រវត្តិសាស្ត្រ សម្រាប់តម្កល់ទុកជាឧត្តមប្រយោជន៍ជាតិ។

គួររម្លឹកផងដែរ សម្ដេចកិត្ដិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ប្រធានកាកបាទក្រហមកម្ពុជា ប្រជា​ពលរដ្ឋ​បានប្រសិទ្ធនាមថាជា «មាតាមនុស្សធម៌» ដែលសម្ដេចជាកុលធីតាខ្មែរមួយរូប ដែលមាន​ទឹក​ចិត្ដ​មហាសប្បុរស និងសណ្ដោសប្រណីខ្ពស់ ដល់អ្នកជុំវិញខ្លួន ពិសេសជនងាយរងគ្រោះ និង​រង​គ្រោះ​បំផុត ដោយមិនរើសអើងនោះឡើយ ដែលសម្តេចមានបេះដូងដ៏បរិសុទ្ធ ជួយដោយ​មិន​ត្រូវ​ការ​តបស្នង និងចេញពីទឹកចិត្ដមនុស្សធម៌របស់លោក តាំងពីកំណើតរបស់សម្ដេច ដែលធ្វើ​ឱ្យ​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​កម្ពុជា ក៏ដូចជាបណ្ដាប្រទេសជាមិត្ដទាំងអស់ តែងតែស្ងើចសរសើរ​នូវ​សកម្មភាព​មនុស្សធម៌​របស់សម្ដេចកន្លងមកនេះ ។ សម្ដេចកិត្ដិព្រឹទ្ធបណ្ឌិត ប៊ុន រ៉ានី ហ៊ុនសែន ជាពុទ្ធសាស​និក​មួយ​រូប ដែលតែងតែទ្រទ្រង់ព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលជាសាសនារបស់រដ្ឋរហូតមក ហើយ​ក៏​តែង​តែ​កៀរគរ គណៈប្រតិភូ និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ពិសេសគឺក្រុមគ្រួសារកូនចៅ របស់សម្ដេច​ផ្ទាល់​តែ​ម្ដង ប្រតិបត្តិយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួន ក្នុងវិស័យព្រះពុទ្ធសាសនា៕ អត្ថបទៈ សំ ងីម